SİDE
Manavgat'a 7 km uzaklikta olan Side tarihi bir yerlesim merkezidir.
Tarihçiler tarafindan I.Ö. 1405'te kuruldugu ifade edilen Side, I.Ö. VI.
y.y in yarisindan
itibaren, sirasi ile, Lidyalilarin, Perslerin,
Iskender'in, Antiogonos'un, Ptolemaioslarin egemenligini tanimistir.
I.Ö. 215 ten sonra Suriye Kralligi'nin denetiminde imar edilip bir bilim
ve kültür merkezi haline getirilen kent I.Ö. Apameia barisi ile Bergama
Kralligi'na birakilmistir, daha sonra Dogu Pamphilya bölgesi ile
birlikte bagimsizligini koruyarak büyük bir ticaret donanmasiyla refaha
ve zenginlige kavusmustur.
I.Ö. 78 den sonra Roma egemenliginde bulunan Side, daha sonra Bizans
egemenligine girdi. I.S. V. y.y. ve VI. y.y. larda Psikoposluk merkezi
olan Side en parlak devrini yasamistir. Essiz bir isçiligi olan kentin
ana kapisi iki kule arasindadir. Side kentinde iki ana cadde vardir. Bu
caddeler Antik Çagin sütunlu caddelerine örnektir. Kent kapisini
geçtikten sonra yassi taslarla döseli alan bu caddelerin baslangiç
yeridir. Bu caddelerin her iki yaninda sütunlu portikler ve onlarin
arkasinda dükkanlar bulunmaktadir.
Surun disinda, kent kapisini karsisinda Anadolu'nu en büyük tarihi
çesmesi "nymphaeum" vardir. Bu çesmenin önünde genis bir havuz yeri alir.
Tiyatrodan sonra genis bir caddeden geçip anitsal bir yapiya varilir. Bu
yapi boyutlari 100x100 m. olan agoradir. Kentin Pazar yeri olan agora
portiklerle çevrilidir ve üç yaninda dükkanlar yer alir. Agoranin
güneyindeki cadde üzerinde, üç salondan olusan ve dört tarafi
portiklerle çevrili Gymnasium vardir. Kuzey- güney dogrultusundaki ana
cadde de Roma Döneminde yapilan kemerli bir yapi vardir. Side kentinin
tiyatrosunun mimarlik tarihi açisindan önemi diger roma tiyatrolari gibi
dag yamacina degil kemerli mekanlar üzerine kurulmus olmasidir.
Cavea, oskestra ve scene olmak üzere üç bölümden olusan tiyatro,
Pamphylia tiyatrolari içinde en büyük ve anitsal olanidir ve 20.000
seyirci alacak büyüklüktedir. Side'nin surlari disinda genis mezarliklar
yer alir ve bunlarin en önemlisi olan Bati Negropolü 1,5 km.
uzakliktadir. Side'de ayrica tapinaklar ve su kemerleri vardir.
Tapinaklardan en önemlileri Athena, Apollon ve Men tapinaklaridir.
Side'nin suyu yaklasik 25 km. mesafeden, Oymapinar baraj gölü içinde
bulunan dumanli kaynagindan getirilmistir. Bu su tasima sistemi kimileri
iki katli olan on su kemerinden olusur. En büyügü Oymapinar yakininda
olup 40 gözlüdür.
Büyük bir Roma Hamami bugün müze haline getirilmistir ve bölgenin en
güzel arkeolojik eserler kolleksiyonunu barindirir. XIII. y.y. da
Selçuklu'larin XIV. y.y. da ise Hamitogullari ve Tekeliogullarinin, XV.
y.y. da kesin olarak Osmanli egemenligine geçik kent bu dönemlerde
yerlesim yeri olmamistir. Halen, Roma ve Bizans dönemlerinin yapi ve
özelliklerini tasiyan kent surlarinin bir çok yeri yikilmissa da kara
tarafindaki surlarin hemen tümü ayakta kalabilmistir
