SATERLER
reklamlar
Orjinal
Adı: Satureja türleri
Diğer Adları :Kekikotu, Zater
Bilgi :Ballıbabagiller familyasındandır. Anayurdu bilinmeyen,
Güney Avrupa'da ve ülkemizde yabani olarak yetişen, Fransa ve İspanya'da
tarımı yapılan bir ya da genelde çok yıllık bodur çalı tipinde dayanıklı
otsu bitkilerdir. 10-45 cm. kadar boylanabilen saterlerin 14 kadar türü
Anadolu'da görülür. Bunlardan konumuzla ilgili olanları, Dağ sateri (S.
montana) ile Adi sater (S. hortensis)'dir. Bu türlerin dallara ayrılan
dört köşe kesitli, tüylü ve yeşil renkli gövdesi, bitkinin ikinci
yılında odunsulaşırken rengi de kırmızımsılaşır. Hoş kokulu, küçük,
şeritsi ve sivri uçlu yapraklarının üst yüzeyinde aslında yağ bezleri
olan kabarık benekler bulunur, iki türü yaz başından sonbahara kadar
açan çift dudaklı görünümdeki çiçekleri beyaz, pembe, mor ya da kırmızı
renklerde olur. Çiçekleri olgunlaşınca, ikiye bölünmüş gibi görünen
uzamış küre biçimli ve kahverengi parlak tohumlar verir. Bol güneşli
yerleri, suyu iyi akıntılı (süzek), alkalik ve kum-kil karışımı gevşek
toprakları seven saterler, döktüğü tohumlarıyla çoğalır.
Saterlere hoş kokusunu veren yapraklarında yüksek oranda bulunan
karvakrol adlı maddedir. Bitki 20 cm. kadar boylanınca kesilip toplanır.
Gölge yerlerde demetler şeklinde bağlanarak asılıp kurutulur. Ezilir,
toz haline getirilir ve baharat olarak kullanılır. Bu toz kimi zaman
baharatçı ve aktarlarda yanlış olarak kekik diye sunulmaktadır.
Tıbbi Etkileri ve Kullanımı Antik çağlardan beri hem baharat hem de
afrodizyak olarak bilinip kullanılan saterlerin tıbbi etkileri ve
bunlardan yararlanma yöntemleri şöyle özetlenebilir:
• Uyarıcıdır. Bu etkisiyle mideyi çalıştırır, iştahı açar ve sindirim
işlemini kolaylaştırır. Hazımsızlığı giderir.
• Mide ve bağırsaklardaki aşırı gazı söktürür.
• İdrar söktürücüdür. Kanı ve idrar yollarını temizler.
• Terleticidir. Soğuk algınlığında iyileştirici etkisi görülür.
• Antiseptik (mikrop kırıcı) etkisi de vardır. Bademcik ve boğaz
enfeksiyonlarına iyi gelir.
• Uzun zamanlardan beri afrodizyak (cinsel gücü artırıcı) etkileri
bulunduğu ileri sürülmektedir.
Sayılan bu etkilerinden yararlanmak için, bitki, çiçek açmadan önce
kesilip kurutulur. Kurumuş bitkilerden 1-2 tatlı kaşığı alınıp 1 bardak
kaynar suyun içine konularak ve kabın üstü sıkıca kapatılarak 10-15
dakika demlendirilir. Böylece elde edilen infüzyondan, günde iki-üç kez
birer bardak içilir, iştahı açması için yemeklerden 15-20 dakika önce
alınır. Mikrop kırıcı etkisinden yararlanmak için bu infüzyonla ya da
daha iyisi 1-2 tatlı kaşığı kurumuş bitkinin 1 bardak suda
kaynatılmasıyla elde edilen dekoksiyonla ağızdan derin gargara yapılır.
