Saatin akrep ve yelkovanı niçin sağa
dönüyor?
İlk olarak eski Mısırlılar, güneşin her
gün düzenli bir hareketle doğup, belirli zamanlarda gökyüzünün
aynı noktalarında bulunup, battığını gözlemlediler ve bunun bir günü
zaman parçalarına ayırmada kullanılabileceğini keşfettiler.
Böylece güneşin bu hareketinden yararlanarak
ilk güneş saatini yaptılar. Bu saat, meydanlık bir yere yüksek bir taş
koymak ve güneşin hareketi sırasında, bu taşın gölgesini takip etmekten
ibaretti.
Mısır, konumu itibari ile kuzey yarım kürede
fakat ekvatora da yakın bir ülke olduğundan, güneş doğduğunda, gölge
hemen tam batıda oluşuyor, güneş yükseldikçe gölge kuzeye, yani sağa
doğru hareket ederek, güneş batışında doğu yönüne ulaşıyordu. Yani gölge
bugünkü tüm saatlerin akrep ve yelkovanında olduğu gibi soldan sağa
doğru dönüyordu.
Daha sonraları, pendulumlu, pilli saatlerde de
yön değişmedi, hatta sağa doğru dönüşler 'saat yönüne dönüş' diye
adlandırılır oldu.
Avustralya gibi ekvatorun güneyindeki
ülkelerde, güneş doğarken taşın gölgesi güneye düşer ve güneş
yükseldikçe sola
doğru dönüş yapar. İlk saat orada
keşfedilseydi, bugün akrep ve yelkovan ters yönde dönüyor olabilirdi.
