OKALİPTÜSLER
reklamlar
Orjinal
Adı: Eucalyptus türleri
Diğer Adları :Okaliptüs, Sıtma ağacı, Sulfata ağacı
Bilgi :Mersingiller familyasındaki aynı cinsten 300'ü aşkın
ağaç ya da ağaççık türünün genel adı Okaliptüs'tür. Anayurdu Avustralya,
Yeni Zelanda ve Tasmanya olup oradan dünyaya yayılmıştır. Ülkemizde
okaliptüsün yaşamasına uygun Ege ve Akdeniz kıyı şeridinde sıcak, bol
güneşli ve sulak yerlerde bataklıkları kurutmak, odunundan yararlanılmak
üzere sıkça yetiştirilir. Bazı okaliptüs türlerinin boyu 90 m'yi
aşabilir. Gövde kabukları büyük levhalar halinde kabarıp dökülen
okaliptüslerin yaprakları, genellikle orak biçimli, almaşık dizilişli,
sarkık yapıda, koyu yeşil renkli ve tadı acıdır. Yaprak koltuklarından
çıkan püskül biçimindeki sarımsı beyaz ya da kırmızı renkli çiçekleri,
tek tek ya da kümeler oluşturarak açar. Meyveleri, çok sayıda tohum
taşıyan kapsüller halinde oluşur. Okaliptüs türleri tohumuyla çoğalır.
Türkiye'de en çok yetiştirilen Adana okaliptüsü (E. camaldulensis)
ile E. globulus türleridir. Özellik yönünden birbirlerine oldukça
benzeyen bu türlerin tanence zengin kabukları sepicilikte kullanılır.
Yaprakları, bileşiminde yüksek oranda sineol bulunan uçucu madde, acı
madde ve tanen içerir.
Tıbbi Etkileri ve Kullanımı Bu iki okaliptüs türünün birbirine
benzeyen tıbbi etkileri ve bundan yararlanma yöntemi şöylece
sıralanabilir:
• Özellikle solunum yolu hastalıklarında; sözgelimi nezle, öksürük,
bronşit, burun ve boğaz rahatsızlıklarında etkili ve iyileştiricidir.
Balgam söktürür, göğsü yumuşatır, ateşi düşürür ve sinüsleri açar. Bu
etkileri sağlamak üzere ya infüzyonu içilir ya buhar banyosuna girilir
ya da ispirtolu veya zeytinyağlı eriyikleri alınır.
• Antiseptik oluşu nedeniyle yara, ülser ve yanıkları temizleme ve
iyileştirmede etkilidir. Bunun için dekoksiyonu şikayet edilen yerlere
uygulanır.
• Dişeti enfeksiyonlarında mikrop kırıcı, ağız kokularını
gidericidir. Bu durumlar için ispirtolu ya da zeytinyağlı eriyikleriyle
gargara yapılır.
• Peklik verici ve bedeni güçlendiricidir. Böyle durumlar için
infüzyonu alınır.
• Romatizma ağrıları, kas kasılmaları ve üşütmelerden ortaya çıkan
ağrılarda şikayet edilen yere lapası uygulanır.
• İdrar yolları antiseptiğidir. Bu durumda infüzyonu alınır.
Okaliptüs infüzyonu hazırlamak üzere bir tutam yaş yaprağı üzerine
bir bardak kaynar su dökülür. 10 dakika demlendirilerek yapılan infüzyon,
şekerle tatlandırılarak günde iki-üç kez içilebilir.
Dekoksiyonunu hazırlamak için bir tutam yaş yaprağı suda iyice
kaynatılır. Elde edilen dekoksiyon yara, ülser ve yanıklara günde iki
kez uygulanır.
Buhar banyosu yapmak üzere yazın toplanıp kurutulmuş okaliptüs
yapraklarından 2-3 tatlı kaşığı alınır. Bir kaseye konularak üzerine
dört bardak kaynar su dökülür. Çıkacak uçucu yağın kaçışını önlemek
üzere başı ve kaseyi kapayan büyük bir havlu örtülür. Kaseye doğru
eğilip 10 dakika süreyle okaliptüs buharı solunur.
Yaş yaprakları ezilerek okaliptüsün lapası hazırlanır. Bu lapa
şikayetli yerlere uygulanırken elle o bölgeye masaj yapılması da büyük
yarar sağlar.
İspirtolu ya da zeytinyağlı eriyiğini elde etmek için okaliptüs
yaprakları bu maddelerin içine yatırılıp 7-10 gün bekletilir. Bu
eriyikle ağızda gargara yapılır ya da suyla seyreltilip şekerle
tatlandırılarak içilir.
UYARILAR
• Okaliptüsün aşırı dozlarda alınması zehirlenmeye yol açabilir.
• Okaliptüsle yapılan her uygulamadan sonra eller iyice yıkanmalı,
gözlere dokunulmamalıdır.
