Niçin müzikten hoşlanıyoruz?
Müzik nedir? Düz biçimde konuşarak
söylenebilecek bir şeyin değişik ses dalgaları ile söylenmesinden niçin
hoşlanırız? Müzik niçin keyif veya tam aksi hüzün duygusu verebiliyor?
Müzik aslında ses dalgalarının, belirli kurallar içinde bir düzene
sokulmasıdır. Bilindiği gibi, ses dalgalar halinde yayılır. Bir saniye
içindeki dalga sayısı sesin karakterini tespit eder. Saniyede 260 dalga
yapan, yani titreşen ses 'Do' notasıdır.
Bu şekilde 7 temel nota oluşur.
Do-Re-Mi-Fa-Sol-La-Si. Son notadan sonra, Do'nun titreşim sayısının bir
katı kadar titreşimde daha ince bir Do gelir ki, bu iki Do arasına bir
oktav denir. İşte bu oktav, gam, akort denilen matematiksel diziler, bir
çeşit dizilerek müzik oluşturulur. Ancak tüm bunlar bize, bu
matematiksel diziden bihaber, Afrika yerlilerinin, dağ başındaki çobanın
enfes müziğini açıklayamaz.
Aslında kültürün müzik ve bundan alınan zevk
üzerinde doğrudan ilgisi vardır. Doğu müziğinde yukarıda belirtilen
matematik dizilerdeki perdelerin arasında karışık gezinilme, Afrika' da
baş döndürücü ritimler, Avrupa'da ise notaların ideal düzeni öne çıkar.
Ancak bunlar da, değişik müzik türlerine ilgi duyan bizlerin ve müziğin
hoşlanılma nedenini açıklamaya yetmez.
Müzik ve dil yetenekleri birçok yönden
birbirine benzemektedir. Bilimciler insanların müzik yeteneği
kazanmalarının, konuşmaya başlamaları ile aynı zamanlara denk düştüğünü
ileri sürüyorlar. Konuşma yeteneği şüphesiz daha iyi bir iletişim ve
yaşama şansı avantajını getirmiştir ama müziğin hangi ihtiyacı
karşıladığı hala meçhul.
Bebekler anlamlı kelimelere benzer sesler
çıkarmaya başlarken aynı zamanda şarkı söyler gibi mırıldanmaya da
başlarlar. Uzun ve karışık cümleler kurmayı becerdikçe, daha uzun ve
karışık şarkıları söyleme yetenekleri de artar. Ancak beynin konuşmaya
kumanda eden kısmında hasar olan hastaların konuşamamalarına rağmen
müzik yeteneklerinin devam ettiği de görülmüştür. Son zamanlarda,
beynimizde müziği algılayan bir alıcı bulunabileceği tezi ileri
sürülmektedir. Eğer bir gün bu alıcı bulunsa bile, bunun niçin beynimize
konulduğunun sebebi yine anlaşılamayacaktır.
Öğretilme yoluyla bir çeşit dans yapabilen veya
dans olarak algılanamayacak hareketleri olan canlıları saymazsak, doğada
müzik ve ritim duygusu sadece insanda vardır. Bu özelliğin nedeni ise
hala tam olarak açıklanamıyor.
