MOR SÜSEN
Orjinal
Adı: İris germanica (ya da İ. versicolor)
Diğer Adları: Mezarlık zambağı, Mor zambak
Bilgi :Süsengiller familyasındandır. Kuzey Yarıküre'nin sıcak
ve ılıman iklim kuşağındaki bölgelerde yetişen ve gösterişli çiçekler
açan mor süsen, ülkemizde de birçok yerde süs bitkisi olarak
üretilmektedir. 100-150 cm'ye kadar boylanabilen, çokyıllık dayanıklı
otsu bitkidir. Sivri uçlu yaprakları, 50 cm. kadar uzunlukta kılıçsı
biçimli, paralel damarlı ve açık yeşil renklidir, ilkbahar sonu ile
yazın başaklar halinde açan baygın kokulu ve mor renkli iri çiçekleri
üçer adet çanak ve taç yaprağından oluşur. Bu çanak ve taç yaprakları
almaşık olarak dizilmiştir. Çiçeğin çanak biçimini alan ortası sarı
renktedir. Burada erkek ve dişi organları yer alır. Mor süsenin rizomu (kökgövdesi)
kalın, güçlü ve dallara ayrılan yapıdadır. Bitki 2-3 yılda bir, yerinden
sökülerek rizomları bölünür. Bunlar ayrı yerlere dikilerek bitki
çoğaltılır.
Mor süsenin konumuzu en çok ilgilendiren bölümü olan rizomu uçucu
yağ, yapışkan bitki sıvısı, nişasta, şeker, reçineli maddeler, tanen,
salisilik asit ve iridin adlı maddeyi içerir. Mor süsenin güçlü kokulu
çiçekleri parfümeri ve kozmetik endüstrilerinde kullanılmaktadır.
Tibbi Etkileri ve Kullanımı Bitkinin tıbbi etkileri ve bunlardan
yararlanma yöntemleri şöyle özetlenebilir:
• Safra söktürücüdür.
• Karaciğer ve safrayla ilgili peklik durumlarında değerli bir müshil
etkisi sağlar.
• İdrar söktürücüdür.
• Bedendeki yangıları hafifletir.
• Tükürük salgısını artırır.
Bu etkilerinden yararlanmak üzere, mor süsenin rizomu sonbahar
mevsiminde toprağı kazılarak çıkarılır. Temizlenir ve havadar, gölge bir
yerde özenle kurutulur. Parçalanan rizomundan 1/2-1 tatlı kasığı alınıp
1 bardak suda kaynama noktasına kadar ısıtılır. Daha sonra ateş
kısılarak ısıtma işlemi 10-15 dakika daha sürdürülür. Böylece elde
edilen dekoksiyondan, günde üç kez birer bardak içilir.
• Egzama ve sedef hastalığı gibi kronik deri sorunlarında
iyileştirici etkiler yapar.
Bu durumlarda şikâyet edilen yerlere bu dekoksiyon dıştan ovularak
uygulanır.
