MENEKŞELER
Orjinal
Adı: Viola türleri
Diğer Adları: Benevşe, Menevşe
Bilgi :Menekşegiller familyasındaki Viola cinsinden 500 kadar,
bir-iki ya da çokyıllık dayanıklı bitki türünün adı menekşedir. Bu
türlerden 20 kadarı ülkemizde yetişmekte olup en çok tanınan ve
konumuzla ilgili alanı Kokulu menekşe (V. odorata)'dir. Kokulu menekşe,
doğada özellikle nemli yerlerdeki ağaç altlarında ve ormanlık alanlarda
kendiliğinden yetişen, bulunduğu yere yayılıp toprağı iyice örttüğü için
bahçelerde süs bitkisi olarak yetiştirilen, güzel kokusu olan ve 10-15
cm. kadar boylanabilen, çokyıllık bir bitkidir. Bitki, bu güzel
kokusunu, ancak koparıldığı zaman çevresine yayar. Kalp biçiminde koyu
yeşil yaprakları; kış sonu ile ilkbaharda açan mor ya da seyrek olarak
beyaz taçyapraklı çiçekleri; açık sarımsı kahverengi, minik, sert ve
yuvarlak tohumları ve gene sarımsı kahverengi rizomu (kökgövdesi)
vardır. Bitki, tohumlarıyla ya da rizomundan uzayıp toprağa yapışarak
yeni bitki oluşturan kök saçaklarıyla çoğalır.
Kokulu menekşe saponin, mentil salisilat, alkaloitler, flavonitler ve
uçucu yağ içerir. Güzel kokulu çiçeği, şekerleme yapılarak pasta ve
tatlıcılıkta, ayrıca parfüm endüstrisinde kullanılır. Salatalara
konularak çiğ olarak yenilir.
Tibbi Etkileri ve Kullanımı Bitkinin tıbbi etkileri ve bu etkilerden
yararlanma yöntemleri şöyle sıralanabilir:
• Soğuk algınlığı, anjin, boğmaca, öksürük ve bronşit durumlarında
iyileştirici ve rahatlatıcıdır. Göğsü yumuşatır, balgamı söktürür.
Kronik bronşite bile iyi gelir.
• İdrar söktürücüdür. idrar yolları enfeksiyonlarında iyileştirici
etkisi vardır.
• Hafif bir müshil etkisi yapar.
• Egzama, akne ve öteki cilt sorunlarında iyileştirici etkisi
görülür.
• Baş ağrısı, sinirlilik hali ve uykusuzluğa karşı olumlu etkileri
vardır.
• Son zamanlarda yapılan araştırmalara göre, kokulu menekşenin
bedende ur oluşumunu engelleyici etkileri de saptanmıştır.
Bütün bu etkilen sağlamak üzere çiçek açtığı sürece kokulu menekşenin
topraküstü kısımları toplanır. Bunlar ya yaş,olarak ya da gölge bir
yerde özenle kurutularak kullanılır ve infüzyonu şöyle hazırlanır: 1
tatlı kaşığı yaprak, sap ve çiçek karışımının üzerine 1 bardak kaynar su
dökülüp 10-15 dakika süreyle demlendirilir. Bu infüzyondan, günde üç kez
birer bardak içilir.
