LİMON
Orjinal
Adı: Citrus limonum
Bilgi :Sedefotugiller (Turunçgiller) familyasındandır.
Anayurdu Hindistan ve Uzakdoğu ülkeleri olan limon, İ.S. 1000-1200
yıllarında İspanya ile Sicilya'ya getirilmiş, daha sonra Haçlı
Seferleriyle Avrupa ve Ortadoğu'ya yayılmıştır. Günümüzde dünyanın tüm
astropikal iklim bölgelerinde ve ülkemizde de Ege ile özellikle Akdeniz
bölgelerinde yetiştirilmektedir. 3-6 m. boylanabilen ve kışın
yapraklarını dökmeyen bir ağaçtır. Gövde ve dallarının kabuğu koyu
gridir. Almaşık dizili, elips biçimli iri yaprakları açık yeşil renkli,
derimsi dokulu ve sivri uçludur. Bazı limon ağacı türlerinde, yaprak
koltuklarında sivri dikenler bulunur, ilkbahar aylarında açan hoş
kokulu, dışı pembemsi ve içi beyaz renkli çiçekleri ya tek tek ya da
birkaçı bir arada bulunur. "Yediveren" limon türleri ise neredeyse bütün
yıl çiçek açar ve meyve vermeye devam eder. Genelde sonbaharda
olgunlaşan limon meyvesi yumurta biçimli, bir ucu sivri çıkıntılı, içi
8-10 bölümlü, çok ekşi ve bol sulu olur. Olgun limon meyvesinin açık
sarı renkli dış kabuğunun üzerinde uçucu yağ ve esanslar içeren benekler
bulunur. Meyvenin kabuğunun içi ise, beyaz renkli ve sünger dokuludur.
Meyvenin içinde yer alan beyaz tohumlan (çekirdekleri) küçük, oval
biçimli ve bir uçları sivri olur. Bol güneşli, rüzgardan korunmalı
yerleri; hafif, suyu iyi akıntılı ve verimli toprakları seven limon
ağacı, tohumlarıyla çoğaltılır.
Doğal bir C vitamini kaynağı olan limon meyvesinin suyunda ayrıca
organik nitelikli sitrik asit, pektin ve şekerler bulunur. Limon
meyvesinin suyu ya da dilimleri kimi yemeklere, çorba ve salatalara
katılır. Sevilen bir içit olan limonata yapımında kullanılır. Bazı sebze
yemekleri ve reçellerin yapımında, bunların kararmaması için eklenir.
Uçucu yağ ve esans içeren limonun kabuğu sıkılarak ve damıtılarak elde
edilen limon esansından kozmetikte ve kimi içkilerin yapımında
yararlanılır.
Tibbi Etkileri ve Kullanımı Pek çok yönden sağlığa yararlı olan
limonun tıbbi etkileri ve bunlardan yararlanma yöntemleri şöylece
sıralanabilir:
• C vitamini eksikliğinde ortaya çıkan iskorbit hastalığında, limon
en iyi doğal ilaçtır.
• Soğuk algınlığı, nezle, öksürük, boğaz ve baş ağrıları ile gribal
enfeksiyon durumlarını hafifletir. Beden ateşini düşürür. Bu etkileri
sağlamak için sıkılan limonun suyu, şekerle tatlandırılıp ılık su
katılarak limonata şeklinde içilir.
• Boğaz ağrıları ve bademcik enfeksiyonlarında sıkılan limonun suyu,
ılık suyla karıştırılarak gargara yapılır.
• Birdenbire yükselen tansiyonda, yarım limonun suyu bir bardağa
sıkılır. Üzeri suyla tamamlanarak içilir. Bu durumda limon, tansiyonu
normal düzeyine indirir.
• Limon, doku büzücü ve cilt toniğidir. Çilleri hafifletir. Cildin
güzelleşmesine katkıda bulunur. Bunun için sıkılan limonun suyu elle
ovuşturularak cilde dıştan uygulanır.
• Tırnak ve dişlerdeki tütün lekelerini hafifletip ağartır.
Dişetlerini güçlendirir. Bu etkileri sağlamak için sıkılan limonun suyu
ovuşturularak dıştan uygulanır.
• Soğuk hava nedeniyle ellerdeki ve yüzdeki deri çatlamalarını
iyileştirir. Bu etkisinden yararlanmak için de sıkılan limonun suyu
ellere, ovuşturularak dıştan uygulanır.
• Limon susuzluk, yorgunluk ve bitkinlik durumlarını giderir. Bunun
için bol limon suyu, su ve şekerle limonata yapılıp içilir.
• İdrar yollarını temizler, idrarı söktürür. Bu etkileri için bedene
her şekliyle limon suyu alınması yeterli olur.
• İştah açıcı ve sindirim sistemini uyarıcıdır.
Bu etkisinden yararlanmak üzere, limon ağacının taze yapraklarıyla %
2-3'lük standart infüzyon hazırlanır. Yani, 1 litre kaynamış su, 20-30
gr. taze limon yaprağı üzerine dökülüp 15-20 dakika demlendirilerek
infüzyon yapılir. Bu infüzyon yemeklerden 15 dakika önce, birer bardak
olarak içilir.
• Limon, doku büzücü etkisi nedeniyle peklik vericidir.
•Antiseptik (mikrop kırıcı) etkileri de vardır.
Bu sayılan etkilerini sağlamak için, limonun gövde ya da dallarından
kabukları alınır. Bu kabuklar suda kaynatılarak bir dekoksiyon elde
edilir. Peklik verici olarak bu dekoksiyondan günde iki-üç kez birer
bardak içilir. Yaraları temizlemek ve antiseptik etkisinden yararlanmak
için de aynı dekoksiyon dıştan uygulanır.
• Sivrisinek ve sinek sokmalarında, sokma yerinin iyileşmesini
hızlandırır. Bunun için sıkılan limonun birkaç damla suyu, sokma yerine,
ovuşturularak dıştan uygulanır.
