KUZUKULAĞI
Orjinal
Adı: Rumex türleri
Diğer Adları: Ebemekşisi, Ekşilik, Ekşimik, Turşuotu
Bilgi :Karabuğdaygiller familyasındandır. Anayurdu bilinmeyen
kuzukulağı türleri, Anadolu'da kalkerli topraklar dışında gölgelik ve
nemli yerlerde yaygın olarak yetişen, çokyılık otsu bitkilerdir. Rumex
cinsi bitkilerden burada yalnızca Büyük kuzukulağı (R. acetosa) ve Küçük
kuzukulağı (R. acetosella) türlerinden söz edeceğiz. Bu türler 60 cm'ye
kadar boylanabilir. Gövdesi kabarık çizgili, sulu ve kırmızımsı
renklidir. Ok biçimli, iri ve kabarık yaprakları tüysüz olur. Yaz
aylarında açan başak halindeki pembemsi renkli, sık dizilişli çiçekleri
koparıldıkça bitki yapraklar verir. Çiçeklerinden, parlak koyu
kahverengi minik tohumlan olgunlaşır. Kuzukulağı türleri, döktüğü
tohumlanyla çoğalırken, istenirse köklerinin bölünmesiyle de
çoğaltılabilir.
Kuzukulağı türlerinin tadı ekşi olan yapraklan A, B ve C
vitaminleriyle potasyum yönünden zengindir. Körpe yapraklan çiğ olarak
salatalarda ya da ıspanak gibi pişirilip sebze olarak yenir.
Tibbi Etkileri ve Kullanımı Benzer özellikler taşıyan Büyük ve Küçük
kuzukulağı türlerinin tıbbi etkileri ve bunlardan yararlanma yöntemleri
şöyle özetlenebilir:
• Yaprakları, böbrekleri çalıştırır, idrar söktürücüdür.
• C vitamini yönünden zengin olduğu için iskorbit hastalığının
iyileştirilmesinde yararlıdır.
• Bedeni güçlendirici toniktir.
• Hafif müshil etkisi vardır.
Bu etkilerinden yararlanmak üzere, bitkinin yıl boyunca yeşil kalan
körpe yapraklan toplanmalı, salatalara katılıp çiğ olarak bolca
yenilmelidir.
• Yaprakları, çıbanların iyileştirilmesinde etkili olur.
• Güneş yanıklarında rahatlatıcıdır.
Bu etkilen sağlamak üzere, körpe kuzukulağı yaprakları toplanır.
Ezilerek yara lapası yapılır ve şikâyet edilen yerlere dıştan uygulanır.
• Gene yapraklan, güneş çarpması ve bitkinlik durumlarında
iyileştiricidir.
Bunun için bitkinin taze yapraklarıyla % 2 ya da % 3'lük infüzyon
hazırlanır. Yani, 1 litre kaynar su, 20 ya da 30 gr. kuzukulağı
yaprağının üzerine dökülerek 15-20 dakika demlendirilip infüzyon elde
edilir. Bu infüzyondan, günde iki-üç kez birer bardak içilir.
• Kuzukulağı türlerinin kökleri, antrakinon türevleri içerdiğinden
müshil etkisi vardır.
• Safra söktürücüdür.
Bu etkilerinden yararlanmak üzere, bitkinin toprağı kazılıp kökleri
çıkarılır ve temizlenir. Bunlarla % 3-5'lik dekoksiyon hazırlanır. Yani,
1 litre sıcak suya 30-50 gr. kadar parçalanmış bitki kökü konulup 15-20
dakika kadar ağır ağır kaynatılır. Elde edilen dekoksiyon, günde iki-üç
kez birer bardak olarak içilir.
UYARI
• Romatizması, böbrek ve gut hastalığı olanlar kuzukulağı
yememelidir.
