KUŞKONMAZ
Orjinal
Adı: Asparagus officinalis
Bilgi :Zambakgiller familyasındandır. Anayurdunun neresi
olduğu bilinmeyen kuşkonmaz bitkisinin, Asya ve Afrika kıtaları ile
Akdeniz havzasında yetişen 150 kadar türü vardır. Bunlardan bazısı ince
yapraklan nedeniyle süs bitkisi olarak, kimisi de genç sürgünleri sebze
olarak ve yenmek üzere yetiştirilmektedir. Konumuzu en çok ilgilendiren
Tıbbi kuşkonmaz (A. officinalis) türü, ülkemizde Trakya ve Doğu
Anadolu'da yabani olarak yetiştiği gibi, bazı yerde kültürü de
yapılmaktadır. 50-150 cm. boylanabilen, çokyıllık dayanıklı otsu
bitkidir. Kökü, toprak altındaki kısa rizomundan (kökgövde) uzayan etli
ve beyaz saçaklar halindedir. Yaprakları bitkinin uzun gövdesini örten
zarımsı küçük pullar şeklinde olur ve çabuk dökülür. Sarımsı renkli
çiçekleri yazın tek tek ya da çiftler halinde yaprakların koltuğunda
açar ve olgunlaşınca kırmızı renkli üzümsü meyveler verir. Kumlu ve kuru
toprakları seven, özenli bakımı gerektiren kuşkonmaz bitkisi, tohumundan
ürer. Ama ağır geliştiğinden bitki kökünden bölünerek çoğaltılır. Gene
de bitki ancak üçüncü yılının sonunda ürün verir.
Kuşkonmazın gövde, rizom ve kök saçaklarında doğal şekerler, mannit,
koniferin adlı glikozit, asparajin ile A ve C vitaminleri bulunur.
Kuşkonmazın körpe sürgünleri Batı ülkelerinde makbul bir sebze olarak,
soyulup suda haşlanarak ve üzerinde tereyağı gezdirilip maydanoz
serpilerek sıkça yenir.
Tibbi Etkileri ve Kullanımı Bitkinin genç sürgünleri gibi, rizom ve
kök saçakları da tıbbi yönden önemli etkiler taşır. Bu etkileri şöyle
sıralayabiliriz:
• Güçlü bir idrar söktürücüdür. idrara çok keskin bir koku verir. Bu
durum normaldir ve endişeye gerek yoktur.
• Kalp yetmezliğinden ötürü bedende oluşan ödemlerin boşaltılmasında
etkili olur. Kalbi güçlendirir.
• Bedende biriken fazla suların atılmasını sağlar. Böylece kanı
temizler.
• Kum döktürücüdür.
• Cilde canlılık verir.
Bu etkileri sağlamak için kuşkonmazın rizom ve kök saçakları
sonbaharda bitkinin toprağı kazılıp çıkarılır, iyice temizlenir ve
gölgede kurutulur. Parçalara ayrılan kurumuş köklerden 1-2 tatlı kaşığı
alınıp 1 bardak suda kaynama noktasına kadar ısıtılır. Daha sonra ateş
kısılarak 10-15 dakika daha ısıtma işlemi sürdürülür. Böylece elde
edilen dekoksiyondan günde iki kez birer bardak içilir.
Ya da daha pratik olarak kuşkonmazın körpe sürgünlerini sebze olarak
yediğimizde, bitki bu etkilerini aynen ortaya koyar. Bu nedenle, Batı
ülkelerinde sıkça tüketilen bu sebzenin, ülkemiz mutfağında daha
sıklıkla yer almasını diliyoruz.
UYARI
• Böbrekleri rahatsız olan kişiler kuşkonmazı seyrek ve az yemelidir.
