KOYUNGÖZÜ
Orjinal
Adı :Tanacetum parthenium (ya da Bellis perennis)
Diğer Adları: Çayırpapatyası, Koyun çiçeği
Bilgi :Bileşikgiller familyasındandır. Anayurdu bilinmeyen,
ancak yurdumuzda Marmara, Ege ve Karadeniz bölgelerindeki çayırlarda,
bahçe, tarla ve yol kenarlarında yabani olarak yetişen çokyıllık
dayanıklı otsu bitkidir. 60 cm'e kadar boylanabilir. Yuvarlak kesitli
gövdesi hafif tüylü, açık yeşil renkli ve dallara ayrılan yapıdadır. Hoş
kokulu yapraklan derin girintili, yeşil, kimi zaman da sarı-yeşil renkli
olur. Yaz ortalarında küçük ve gevşek salkımlar halinde uzun sapların
ucunda açan çiçekleri bazı papatya türlerininkine benzer. Çiçeğin
ortası, Matricaria türü papatyalarınki gibi basıktır. Dışta beyaz dilsi
ve ortada sarı renkli tüpsü çiçekleri yer alır. Olgunlaşan çiçekleri
açık kahverengi, minik, dar ve yassı tohumlarını oluşturur.
Güneşli yerleri, kuru ve süzek toprakları seven koyungözü, döktüğü
tohumlarla çoğalır. Koyungözü bitkisi uçucu yağlarla partenolit gibi
bazı esterleri içerir. Anadolu'da kimi yerlerde körpe yapraklan sebze
olarak yenilir. Kimi yerlerde de acımsı tadı nedeniyle bitkinin
yaprakları bazı yiyeceklere çeşni vermesi için katılır. Gene bu
yapraklar, güveleri kaçırması için koku torbalarına konulur.
Tibbi Etkileri ve Kullanımı Baş ağrısını kesici etkisi Antik çağlarda
da bilinip bu amaçla kullanılan bitkinin, tıbbi etkileri ve onlardan
yararlanma yöntemleri şöyle sıralanabilir:
• Koyungözü bitkisinin baş ağrısı ve migreni kesme etkileri son
zamanlarda yeniden keşfedilmiş gibidir.
• Kaslardaki spazmı çözücüdür. Belki de bu nedenle baş ağrısı ve
migrene karşı yararlı etkileri bulunmaktadır.
• Baş dönmesi ve kulak çınlamalarında diğer ilaçlarla birlikte
alındığında onların etkilerini artırarak yararlı olur.
• Hafif yatıştırıcı etkisi vardır.
• Bedeni güçlendirici toniktir.
• Yangılı artride karşı etkili olur.
• Ağrılı aybaşı dönemlerinde ağrıları hafifletir. Aybaşı
gecikmelerini önler.
Bu etkilerinden yararlanmak üzere, ilkbahar ve yaz mevsimi boyunca,
daha iyisi bitki çiçek açmadan önce körpe yapraklan toplanır. Taze ya da
dondurulmuş (çözüldükten sonra) 3-5 yaprağı, ekmeğin arasına konulup
yenilerek kullanılır. Bu şekilde, o anki baş ağrıları ve migrene iyi
gelen koyungözünün, migrenin kalıcı tedavisi için alımına 3-6 aylık
sürelerle devam edilmelidir. Baş ağrısı ve migrenin o anda
geçiştirilmesi ve diğer etkilerinden yararlanılması için, bitkinin körpe
yapraklarından 3-5 tane alınıp kaynar suda 10-15 dakika demlendirilerek
elde edilen infüzyonu, çay gibi içilebilir.
UYARI
• Bitki, ağzı duyarlı kişilerde ağız ülserlerine neden olabilir.
• Gebe kadınlar koyungözü bitkisini almamalıdır.
