KİMYON
Orjinal
Adı: Cuminum cyminum
Bilgi :Maydanozgiller familyasındandır. Anayurdu Akdeniz
havzası ile Mısır olan kimyon, ülkemizde Orta Anadolu'da Eskişehir ve
Konya dolaylarında üretilir. 15-60 cm. boylanabilen, biryıllık duyarlı
otsu bitkidir. Hafif kokulu, elips biçimli şerit gibi yaprakları, yaz
mevsiminde şemsiyeler oluşturarak açan beyaz ya da pembe çiçekleri
vardır. Bu çiçekler olgunlaştığında, kimyon adıyla baharat olarak
kullanılan iğ biçiminde ve genelde ikiye bölünen yapıda sarımsı esmer
renkli tohumlar verir. Güneşli ve kısmen gölgelik yerleri; suyu iyi
akıntılı ve bitek toprakları seven kimyon bitkisi, ilkbaharın
sonlarında, ılık günlerde ekilen tohumlarıyla çoğaltılır.
Kimyon tohumlarında % 2,5-4 oranında sabit ve karvon adı verilen
uçucu yağ, tanen ile reçine bulunur. Avrupa ülkelerinde ekmek, kurabiye,
peynir, bazı likör türleri ve etli yemeklere çeşni vermesi için sıkça
kimyon tohumu katılır. Kimyon Türk mutfağında da, köfteye konur. Parfüm
endüstrisi ve veterinerlik ilaçlarında kimyon tohumundan elde edilen yağ
kullanılır. Kimyon, ülkemizin tarımdaki dışsatım ürünlerinden biridir.
Tibbi Etkileri ve Kullanımı Romalılar döneminden beri bedene yararlı
etkileri bilinen ve kullanılan kimyonun tıbbi etkileri ve bunlardan
yararlanma yöntemleri şöylece sıralanabilir:
• Midevidir: iştahı açar ve sindirimi kolaylaştırır.
• Mide ve bağırsaklardaki gazı söktürür.
• Diyareyi hafifletici etkisi vardır.
• İdrar söktürücüdür.
• Sinirleri uyarır.
• Terletici etkisi de bulunmaktadır.
Bu etkilerinden yararlanılmak üzere yaz mevsiminde bitkinin çiçek
şemsiyeleri tam olgunlaşmadan önce kesilip alınır. Bunlar gölge ve
havadar bir yerde kurutulur. Yere serilen bir kağıdın üzerine bu
şemsiyeler başaşağı edilip silkelenir. Böylece toplanan olgun tohumlar
ya da piyasadan satın alınan kimyon tohumlarından 1-2 tatlı kaşığının
üzerine 1 bardak kaynar su dökülüp kabın üzeri kapatılarak 10-15 dakika
süreyle demlendirilir. Bu şekilde elde edilen infüzyondan günde iki kez
sabah ve akşam yemeklerinden önce birer bardak içilir.
