KEDİNANESİ
Orjinal
Adı :Nepeta çatarla
Diğer Adları :Nezleotu, Pisikotu
Bilgi :Ballıbabagiller familyasındandır. Anayurdu
bilinmemekte; ülkemizde iç ve Doğu Anadolu bölgelerinde doğal olarak
yetişmektedir. 50-100 cm. boylanabilen, çokyıllık dayanıklı otsu
bitkidir. Dört köşe kesitli, boydan kabarık çizgili, hafif tüylü, keskin
acı kokulu ve yeşil renkli gövdesi dallara ayrılan yapıdadır. Kalp
biçiminde, üzeri sarı lekeli, kenarları dişli ve gri-yeşil renkli
yapraklarının altı ince tüylü olup çiftler şeklinde dizilmiştir. Bu
yapraklara dokunulduğunda, ele nane kokusu siner. Kediler bu kokuyu pek
sevdiğinden bitkiye sürtünür ya da bitkinin üzerine yatarlar. Kedinanesi
mavimsi-mor renkli, beyaz noktalı, keskin kokulu çiçeklerini yaz
mevsiminde başaklar oluşturarak açar. Oval biçimli, kahverengi minik
tohumlarının bir ucunda beyaz benek vardır. Güneşli ya da az gölgeli
yerleri, süzek toprakları seven bitki, her türlü toprakta yetişmekte ve
tohumlarıyla çoğalmaktadır, istenirse ilkbaharda bitki bölünerek
çoğaltılabilir ve kedilerden korunarak yetiştirilir.
Kedinanesi bitkisinde strenellol, geraniol ve sitral adlı maddeleri
içeren uçucu yağ, acı esanslar, tanen ve C vitamini bulunur. Nane kokulu
yaprakları ve körpe sürgünleri bazı yerlerde salatalara katılır. Çeşni
vermesi için yaprak ve sürgünleriyle etler ovulur. Kedinanesi, bulunduğu
bahçelere bal arılarını çeker.
Tibbi Etkileri ve Kullanımı Bitkinin tıbbi etkileri ve bunlardan
yararlanma yöntemleri şöyle özetlenebilir:
• Midevidir: Mide rahatsızlıklarını ve sindirim güçlüklerini giderir.
Mide ve bağırsak gazlarını söktürür. Mide kramplarını çözer.
• Spazm çözücüdür.
• Çocuklarda diyareyi giderici, mükemmel bir ilaçtır.
• Yatıştırıcıdır. Bedeni rahatlatarak gevşetir.
• Uykusuzluk durumunda kullanılır. Kısa zamanda uyku getirir.
• Geleneksel olarak kullanılagelen soğuk algınlığı ve grip
ilaçlarından biridir.
• Güçlü terletici etkisi bulunduğundan bronşit gibi hastalıklarda,
ateşlilik durumlarında kullanılır ve kısa sürede beden ateşini düşürür.
Bu etkileri sağlamak için kedinanesinin yaprak ve çiçekleri yaz başı
ya da sonbaharın başlarında toplanır. Gölgelik yerde özenle kurutulur. 2
tatlı kaşığı kurumuş bitki karışımı alınıp 1 bardak kaynar suda 10-15
dakika süreyle demlendirilir. Böylece elde edilen infüzyondan günde üç
kez birer bardak içilebilir.
• Kedinanesi bitkisinin doku ve damar büzücü etkisi vardır.
Çıbanların tedavisinde kullanılır.
• Antiseptik (mikrop kırıcı) etkisi bulunur. Akne tedavisinde etkili
olur.
• Şakakta duyumsanan rahatsızlığa ve baş ağrılarına iyi gelir.
Çıban tedavisinde kedinanesinin körpe yaprakları ve çiçekli başağı
ezilip yara lapası yapılır. Bu lapa çıbanlara sürülür. Akne, baş ağrısı
ve şakakta duyumsanan rahatsızlıklar için yukarıda tarifi verilen
infüzyon, ovuşturularak yüze ve şakaklara uygulanır.
