ISIRGANLAR
reklamlar
Orjinal Adı :Urtica türleri
Diğer Adları: Dolayan diken, Gidişkenotu, Sırganotu
Bilgi :Isırgangiller familyasının örnek bitkisidir. Dünyanın
tüm ılıman bölgelerine yayılmış Urtica cinsi 50 kadar bitki türünün
ortak adı Isırgan'dır. Bunlardan 5 türü ülkemizde toprağı nemli olan
kırlarda, yol ve tarla kenarlarında, bahçelerde ve duvar diplerinde
sıkça görülür, 1 m. kadar boylanabilen, üzeri ısırıcı tüylerle kaplı,
bir ya da çok-yıllık bitkilerdir. Yaprakları karşılıklı çapraz
dizilişli, kenarları dişli, ucu sivri ve oval biçimlidir. Yaprak
koltuklarından çıkan yeşilimsi renkli, tek eşeyli çiçek kümeleri yaz
başından sonbahar başına kadar açar. Isırganın gövdesi dört köşe kesitli
ve tüylü; kökü rizom gibi çok yayılıcıdır. Bitki, döktüğü minik
tohumlarıyla ya da yayılıcı köklerinin fılizlenmesiyle çoğalır.
Isırgan bitkisinin tüm yüzeyini saran ve değildiğinde insan tenini
yakan ısırıcı tüylerinde formik asit ile tüm bitkide histamin, klorofil,
asetilkolin, demir ve C vitamini bulunur. Bazı yerlerde pazarlarda
satılan ısırgan, suda kaynatıldığında yakıcı etkisini yitirdiği, yararlı
ve güçlü bir besin olduğu için haşlanarak ıspanak gibi pişirilip yenir.
Kurutulduğunda iyi bir hayvan yemi olur.
Tıbbi Etkileri ve Kullanımı Büyük ısırgan (U. dioica) ve Küçük
ısırgan (U. urens) en sık rastlanan, her yerde bulunuşu ve kolay
uygulanışıyla tıbbi etkilerinden en çok yararlanılan türleridir.
Isırganın tıbbi etkileri ve bunlardan yararlanma yöntemleri şöylece
özetlenebilir:
• Toniktir. Bedeni güçlendirir ve destekler.
• Burun kanamaları ve kadınlarda dölyatağı kanamalarında doku ve
damar büzücü özellikleriyle kanamayı kesici etki yapar.
• İdrar söktürücüdür.
• İştah açıcıdır.
Bu etkilerinden yararlanılmak üzere, ısırgan çiçek açtığında gövde,
yaprak ve çiçekleri hep birlikte toplanarak gölge yerde kurutulur. 1-3
tatlı kaşığı kurumuş ısırgan karışımı üzerine 1 bardak kaynar su dökülüp
10-15 dakika süreyle demlendirilerek hazırlanan infüzyon, günde üç kez
birer bardak olarak içilir.
• Isırgan, romatizma ve siyatik ağrılarına karşı etkilidir.
• Saç ve tırnakların ana maddesi olan keratini güçlendirerek saç
dökülmelerini ve tırnak kırılmalarını önler.
• Çocuklarda oluşan egzamada ya da sinirsel kökenli cilt
rahatsızlıklarında etkilidir.
Bu durumlarda ısırganın infüzyonu ya da daha iyisi dekoksiyonu
kullanılır. Dekoksiyonun hazırlanması için 3-4 tatlı kaşığı kurumuş
ısırgan karışımı alınır. Kaynama noktasına kadar ısıtılıp sonra kısık
ateşte ısıtma işlemi 15 dakika daha sürdürülür. Elde edilen dekoksiyon
romatizma ve siyatik ağrılı yerlere ılık olarak uygulanırken elle
ovuşturularak o bölgeye yedirilir. Saç dökülmelerinde bu dekoksiyonla
friksiyon yapılır. Tırnak kırılmalarında tırnaklar dekoksiyona
batırılır. Egzama ve diğer deri şikayetlerinde aynı dekoksiyon dıştan
uygulanır.
reklamlar
