Bademcik ve Geniz Eti Nedir:
Bademcikler (tonsil) ve geniz eti (adenoid),
lenfoid doku denilen ve vücudun bağışıklık sisteminde rol
oynayan organlardır. Tonsiller yutak girişinde, dil kökünün
iki yanında yerleşmişlerdir. Adenoid ise nasofarinks adı
verilen ve yutağın üst kısmında yani burun boşluğunun arka
tarafında bulunurlar.
Görevleri Nedir:
Tonsil ve adenoid lenfoid dokunun bir
parçasıdır ve lenfositler içerirler. Bu lenfositler, vücudun
bağışıklık sistemine yardımcı olan antikorları üretirler.
Ancak tonsil ve adenoidlerin bağışıklık sistemindeki rolleri
önemli oranda değildir ve çoğu zaman fonksiyonel değildirler.
Bademcik ve geniz eti alınan kişilerde bağışıklıkla ilgili hiç
bir olumsuz durumun olmaması da bunu göstermektedir.
Ne Gibi Sorunlara Yol Açarlar:
Tonsil ve adenoid hem infeksiyonlara hemde
büyüklüklerine bağlı olarak bazı sorunlara yol açabilirler.
Adenoid daha çokçocukluk çağının problemi olmasına rağmen
tonsil hem çocuklarda hem de erişkinlerde hastalık
yapabilmektedir. Sık geçirilen infeksiyonlar, hem hastanın
günlük yaşamını etkiler, hemde sık sık ilaç kullanımına neden
olur. Ancak geçirilen infeksiyonların (iltihapların) en önemli
sonuçları, kalp kapakçıkları, eklem ve böbreklerin risk
altında olmasıdır.
İnfeksiyonları dışında tonsil ve adenoidin büyüklükleri de
önemli sonuçlara yol açar. Tonsillerin büyük olması; yutma,
beslenme ve konuşma sorunları yapar.Ayrıca tonsil üzerinde
biriken yiyecek ve doku artıkları ağız kokusu ve hijyen
bozukluğuna neden olur. Adenoid dokusunun büyük olması her
şeyden önce burun tıkanıklığına yol açar. Bu hastalarda ağzı
açık uyuma ve horlamaya neden olur. Burun, solunan havanın
ısısını ve nemini ayarlar ve bazı zararlı partikülleri tutar.
Bu nedenle ağız solunumu yapan hastalarda bazı solunum yolu
problemlerine yol açar. Geniz eti ayrıca şu problemleri
oluşturur:
-Orta kulakta havalanma bozukluğu ve buna bağlı kulak zorunda
çökme, işitme kaybı ve iletişim bozukluğu. İşitme kaybı bazen
anne-babanın farkedemeyeceği seviyede olur ancak sıklıkla da
hastayı doktora götüren ilk sebeptir.
-Çene ve yüz kemiklerinde gelişim bozukluğu
-Geniz akıntısı nedeniyle boğaz iltihabı (farenjit), öksürük
ve alt solunum yolu problemleri
-Baş ağrısı
-Sinüzit
-Oluşan yüz ifadesi nedeniyle 'geri zekalı' görüntüsü
Nasıl Tedavi Edilir:
Bademcik ve geniz etinin akut iltihaplarında
tedavi genellikle ilaçlardır. İlaç olarak en sık
antibiyotikler , ağrı kesiciler ve eğer alerjik faktörlerde
düşünülüyorsa antihistaminiklerdir. Ciddi problemlere yol
açmayan ve sık infeksiyona yol açmayan bademcik ve geniz eti
ilaçlarla tedavi edilmesine rağmen, bazen bademcik ve geniz
etinin alınması gerekir.
Hangi Durumlarda Alınmalıdır:
Tonsil ve adenoidin alınmasına karar vermek,
bazen kolaysa da bazen hastayı belli bir süre takip etmeyi
gerektirir. Ameliyata karar verilmesine neden olan durumlar
şunlardır:
-Sık sık infeksiyon geçirilmesi: Genelde kabul edilen durum,
birbirini takip eden yıllarda, senede 3 veya daha infeksiyon
geçirilmesidir.
-Tonsillerde infeksiyon olmasada yutmayı zorlaştıracak kadar
büyümesi
-Tonsil dokusunun tek taraflı büyümesi (lenfoma veya başka
habis hastalıkların belirtisi olabileceğinden)
-Tonsil üzerinde ağız kokusuna neden olabilecek şekilde sık
sık birikim olması
-Adenoid dokusunun nefes almayı bozacak kadar büyümesi
-Orta kulak iltihabı (otitis media) ve işitme kaybına neden
olması
-Sık sık sinüzit ve alt solunum yolu problemlerine neden
olması
Ameliyat Hangi Yaşta Yapılmalıdır:
Ameliyat için kesin bir yaş yoktur. Hastaya
verdiği zarara göre karar verilir. Sık kabul edilen durum
tonsil ameliyatı için hastanın 3 yaşını doldurmasıdır. Adenoid
alınması ise 1 yaşında dahi yapılabilir. Birçok kez çocuk
büyüsün diye beklemek hastaya zararlı olabilmekte ve tedavi
başarısını düşürmektedir.
Bademcik ve Geniz Eti Ameliyatı Nasıl Yapılır:
Tonsil için bazen lokal anestezi yapılmasına
rağmen adenoid dokusunun alınması genel anesteziyi gerektirir.
Tonsil'in alınması uygun kesi ile etrafındaki kapsül ile
birlikte çıkarılması şeklinde olur. Adenoid ameliyatı ise
büyümüş dokunun kazınması şeklindedir. Ameliyat süresi
genellikle kısadır ve 30-60 dk arasında değişir. Ameliyat
sonrası genellikle hastanede yatmak gerekmez. Bazen özellikle
kanama riski açısından 1 gece hastanede kalınması gerekebilir.
Ameliyatın Riski ve Komplikasyonları Nelerdir: Her
ameliyat gibi bademcik ve geniz eti ameliyatlarının da risk ve
komplikasyonları olabilmektedir. Lokal veya genel anestezi her
zaman için bazı riskler taşır. Ancak anestezi teknik ve
ilaçlarındaki gelişmeler her geçen gün bu riski azaltmaktadır.
Bunun dışında en sık görülen komplikasyon kanamadır. Bazen
ciddi boyutlara ulaşabilmesine rağmen, dikkatli ve titiz bir
çalışma ve hastanın uygun takibi ile bu problem nadir
görülmektedir.Özellikle erişkin hastalarda olmak üzere ağrı
hastayı en çok rahatsız eden durumdur. Ameliyat sonrası
farenjit oluştuğuna dair inanış vardır. Bu yanlış bir
düşüncedir. Hastalar bademcik alındıktan sonra hiç boğaz
ağrısı olmayacağı beklentisine girerlerse yanılabilirler.
Mevcut farenjidin bademciklerin alınmasıyla bir ilgisi yoktur.
Hatta bazen infeksiyonlu tonsiller farenjiti arttırırlar.
Ameliyattan Sonra Nelere Dikkat Edilmelidir:
En çok uyulması gereken kurallar beslenme ile
ilgilidir. Özellikle ilk 3 günde kanama olasılığı daha çok
olduğu için soğuk ve sıvı gıdalar seçilmelidir. Bu nedenle
soğuk süt, çorba, meyve suyu, muhallebi, dondurma gibi
besinler idealdir. Ameliyatın ilk gününde koyu renkli kan
kusulması normaldir ve yutulan ameliyat sırasında yutulan
kanla ilgilidir. Ancak sürekli kırmızı renkli yeni kan gelmesi
hemen doktorunuza başvurmayı gerektirir. 4.günden itibaren
yavaş yavaş normal gıdaya geçilir. Hastanın ağrı nedeniyle bir
şey yemek istememesi ağrının devamına neden olur. Mutlaka bol
miktarda sıvı alınmalıdır. Ameliyattan sonra hafif ateş olması
beklenen bir durumdur. Yeterli sıvı alınması ve ateş düşürücü
ilaçlarla genellikle normale döner. Bazen hastalar ameliyattan
birkaç gün sonra doktora başvurarak bademcik bölgesinde
iltihap geliştiğinden yakınırlar. Bu genellikle bademcikler
alındıktan sonra o bölgede beyaz bir örtü oluşturan iyileşme
dokusunun hastayı yanıltmasıdır.
kaynak:kbbhastanesi.com
Uyarı: Bu sitede yer alan hiç bir
bilgi,içerik,açıklama hekim tavsiyesi yerine geçmez.
