Doğum
kontrol hapları, normalde kadın vücudunda bulunan dişilik
hormonlarını içeren ve kullanıldığı sürece gebeliği önleyen,
etkili, kullanımı kolay ilaçlardır. Doğru kullanıldıklarında,
doğum kontrol haplarının etkinliği yüzde 99.9’dur. Bu da,
hamile kalma olasılığının hemen hemen hiç olmaması demektir.
Doğum kontrol haplarının gebeliği önleme dışındaki faydaları
nelerdir?
Doğum kontrol hapları son derece etkili, kullanımı kolay, etki
ve yan etkileri çok iyi incelenmiş ilaçlardır.
Doğum kontrol hapları, adet öncesi gerginlik ve ağrılı adet
şikayetlerini azaltır, adet kanamaları miktarca daha az, daha
kısa ve düzenli hale gelir, bunun sonucu olarak, demir
eksikliğine bağlı kansızlık gelişme sıklığı azalır.
Ayrıca, doğum kontrol hapları, dış gebelik gelişme sıklığını,
yumurtalıklarda ve memede kist oluşumunu, rahim ve yumurtalık
kanseri risklerini azaltır. Çoğu kez sivilcelerde düzelme
görülür. Osteoporoz denen kemik erimesi riskini azaltır.
Romatoid artriti azaltır.
Yan etkileri
Hap kullanımı sırasında olabilecek yan etkiler nelerdir, hangi
durumlar beni rahatsız edebilir?
Hap kullanımı ile ilk üç ayda oluşan yan etkiler bulantı,
kusma, baş dönmesi, başağrısı, ara kanaması, memelerde
duyarlılık ve vücutta şişkinlik hissidir. Bu yan etkiler
geçicidir, üç dört ay içinde hafifleyerek kaybolmaları
beklenir. Bu gibi durumlarda, hapı bırakmak yerine doktorunuza
danışmak en iyi çözümdür.
Hap kullanırken doktora danışmam gereken durumlar nelerdir?
Şiddetli karın ağrısı, uyluk ya da bacak ağrısı olduğunda;
şiddetli göğüs ağrısı veya nefes darlığı geliştiğinde;
şiddetli başağrısı, ani görme kaybı ya da bulanık görme veya
konuşma bozukluğu ortaya çıktığında, gebelik şüphesinde ya da
depresyon, sarılık veya memede kitle geliştiğinde hemen bir
sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Nasıl kullanmalıyım?
Doğum kontrol hapı kullanmaya karar verdim, nasıl
başlamalıyım?
Hiç hap kullanmadıysanız ya da birkaç ay ara verdiyseniz, adet
kanamanızı beklemeniz ve adet kanamasının ilk günü paketin ilk
hapını almanız gerekir.
Doğum kontrol hapı kullanmaya başladım, nasıl devam etmeliyim?
Her gün bir tablet alarak paketi bitirmeli ve yedi gün hap
kullanmaya ara vermelisiniz. Hap almadığınız bu dönemde
adetiniz başlayacaktır. Adet görmeyebilirsiniz, hapı düzenli
kullandığınızdan eminseniz telaşlanmayın. Adet kanamanız nasıl
olursa olsun bir sonraki kutuya yedi günlük aranın sonunda
başlamalısınız.
Hap almayı unuttuğum zamanlarda ne yapmamı önerirsiniz?
Hapı unuttuğunuzu farkettiğinizde hemen bir tablet almanız
gerekir. 12 saatten daha fazla gecikme yoksa koruyuculuk devam
edeceğinden problem yok demektir. Ancak hapı unuttuğunuzu 12
saatten daha sonra fark ettiyseniz unutulan hapı
hatırladığınız an yutmalı, o günün hapını da normal zamanında
almalısınız. Bu durumda koruyuculuk tam olmayacağından bir
sonraki adet kanamasına dek ek doğum kontrol önlemi
uygulamalısınız.
Zaman zaman hap kullanmayı bırakmalı mıyım?
Hayır, tıbbi nedenler olmadıkça ara vermeniz gerekmez.
Peki ya kimlerin doğum kontrol haplarını kullanmaları
sakıncalıdır?
Gebeler ya da gebelik şüphesi olanlar; kalp damar sistemine ve
beyin damarlarına ait hastalığı bulunanlar; damarın pıhtı ile
tıkandığı hastalığı aktif olarak geçirmekte olanlar ile daha
önce geçirmiş olanlar; aktif karaciğer hastalığı bulunanlar;
kadın organlarına ait kanser veya meme kanseri bulunanlar
doğum kontrol haplarını kullanmamalıdır.
Özel durumlarda doğum kontrol haplarının kullanımı
Yakında evlenecek kişiler doğum kontrol haplarını nasıl
kullanmalıdır?
Doğum kontrol yöntemi olarak hap kullanmayı planlıyorsanız,
evlenmeden en az bir ay önceki adetinizin ilk günü hap almaya
başlamalısınız.
Kusma ve ishal durumlarında ne yapılması gerekir?
Hapı aldıktan sonraki 3-4 saat içindeki kusmalar ve ciddi
ishaller hapın emilimini önlediği için koruyucu etkinliğini
azaltabilir. Bu durumda son tableti başka bir kutudan
tamamlayıp diğer tabletleri zamanında alarak devam
etmelisiniz. 12 saatten çok süren kusma ve ishal durumlarında
doktorunuza danışmalısınız.
Doğum sonrası ve süt verme döneminde hap kullanımı nasıl
olmalıdır?
Çocuğunuzu emziriyorsanız hap kullanmayı bebek altı aylık
oluncaya dek ertelemelisiniz. Emzirmiyorsanız doğumdan sonraki
ilk adet kanamasının birinci günü doktorunuza danışarak hap
kullanmaya başlayabilirsiniz.
Düşük ve kürtajlardan sonra hap kullanmaya nasıl
başlanmalıdır?
Gebeliğin üçüncü ayından önceki düşük ve kürtajlarda tıbbi bir
engel yoksa doktorunuza danışarak hemen hapa başlanabilir.
Gebe kalmaya karar verdiğimde ne yapmalıyım?
Kullandığınız paketi sonuna kadar tamamlayıp hap almayı
bırakmanız yeterlidir. Hamile kalma yeteneğinizi hemen
kazanırsınız.
Doğum kontrol hapı kullanırken sigara içebilir miyim?
Sigara kalp hastalıkları için bir risk faktörüdür. 35 yaşından
sonra hapa devam edilecekse sigaranın bırakılması önerilir.
Merak ettikleriniz
Haplar kilo almaya neden olur mu?
Özellikle düşük miktarlarda hormon içeren hapların kiloda
değişikliğe neden olmadığı saptanmıştır.
Doğum kontrol haplarının sivilceye olan etkisi nasıldır?
Yapılan araştırmalar doğum kontrol haplarının çoğu kez
sivilceyi olumlu yönde etkilediğini belirtmektedir.
Doğum kontrol hapları adet kanamamı etkiler mi?
Hap kullanımı sırasında görülen adet kanaması normale göre
daha hafif ve daha kısa sürelidir.
Hap kullanırken ara kanamalar olağan mıdır?
Evet. Hapı ilk kullandığınız zamanlarda normal adet kanaması
dışında lekelenme tarzında ya da daha şiddetli düzensiz
kanamalar görülebilir. Hapı normal olarak almaya devam etmek
gerekir. Bu kanamalar 3-4 ay sonra kaybolur. Eğer devam ederse
doktorunuza danışmanız gerekir.
Hap kanser riskini arttırır mı?
Hayır. Tersine hap kullanan kadınlarda yumurtalık ve rahim
kanserinde yüzde 50 ila 60 oranında azalma olduğu ve hap
kullanımına son verilse bile bu etkinin onbeş yıl boyunca
devam ettiği saptanmıştır. Ayrıca yaşamlarının herhangi bir
döneminde hap kullanmış kadınlarda kalınbarsak kanserine de
daha az oranda rastlandığı bulunmuştur.
Hap kısırlığa neden olur mu?
Hayır, hap kısırlığa neden olmaz. Hap kullanmayı
bıraktığınızda hamile kalmanız mümkündür.
Hap kalp hastalıklarına neden olur mu?
Hap ile kalp ve damar hastalıkları arasındaki ilişki değişik
hormonların dozuna ve cinsine bağlıdır. Günümüzde kullanılan
düşük dozlu doğum kontrol hapları ile bu risk en aza
indirilmiştir. Bu tür hastalıklara eğiliminiz varsa doktora
danışmanız gerekir.
kaynak:bianet.org
