Dikkat Eksikliği Hiper Aktivite Bozukluğu’nun (DEHB)
temel özelliği, kalıcı ve sürekli olan dikkat süresinin
kısalığı, engellemeye yönelik denetim eksikliği nedeniyle
davranışlarda ya da bilişte ortaya çıkan ataklık ve
huzursuzluktur.
Bunun sonucu olarak çocukta gelişimsel olarak aşağıdaki 3
temel sorun ortaya çıkmaktadır:
1. Kısa dikkat süresi (poor attention span)
2. Yetersiz dürtü kontrolü (weak impulse control)
3. Aşırı hareketlilik (hyperactivity)
Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu aşırı
hareketlilik,dikkat sorunları ve istekleri erteleyememe
belirtileriyle ortaya çıkan bir psikolojik bozukluktur.
Bir çocukta Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu var
denilebilmesi için akranlarıyla kıyaslama doğrudur. Eğer
akranlarıyla karşılaştırıldığında hareketlilik ve dikkat
dağınıklığı çok fazlaysa,oyun oynamasına ve akranlarıyla
sağlıklı ilişkiler kurmasına engel oluyorsa Dikkat Eksikliği
Hiperaktivite Bozukluğu’ndan söz edilebilir.
Aileler yardım için gerekli yerlere baş vurduğunda Dikkat
Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu olan ve özellikle aşırı
hareketlilik belirtileri ön planda olan çocuklarını “düz
duvara tırmanır” , “onu bir yerde zapt etmek imkansız”, “”ele
avuca sığmaz”, “beş dakikadan fazla yerinde oturmaz”, “oyun
oynarken daldan dala konar” gibi sözlerle anlatırlar.
Belirtileri: -Aşırı Hareketlilik ve Dürtüsellik
Belirtileri:
1. Çoğu zaman elleri,ayakları kıpır kıpırdır ya da oturduğu
yerde kıpırdanıp durur.
2. Oturması beklenen durumlarda oturduğu yerden kalkar.
3. Uygunsuz olan durumlarda koşuşturup durur ya da tırmanır.
4. Sakin bir biçimde,boş zamanları geçirme etkinliklerine
katılma ya da oyun oynama zorluğu vardır.
5. Hareket halindedir ya da motor tarafından sürülüyormuş gibi
davranır.
6. Çok konuşur.
7. Sorulan soruların soru tamamlanmadan önce cevabını
yapıştırır.
8. Sırasını beklememe güçlüğü vardır.
9. Başkalarının sözünü keser ya da yaptıklarının arasına
girer.
10. Aşırı hareketlilik veya kıvranma
11. Yerinde oturmada güçlük
12. Dikkatin kolay dağılması
13. Sıklıkla bir şeyler kaybetme
14. Kuralları takip etmede güçlük
15. Sessizce oynamada güçlük
16. Oyunlarda sırasını beklemekte güçlük
17. Bir aktiviteden diğer aktiviteye kayma
18. Sıklıkla tehlikeli aktivitelerle uğraşma
Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu olan bazı çocukların
annelerine,çocuğunda belirtilerin ne zaman başladığı
sorulduğunda alınan cevap çok ilginçtir. Anneler daha
hamileyken diğer çocuklarından daha hareketli olduğunu
hissettiklerine belirtmektedirler.
Çoğu anne-baba ise çocuklarının farklı olduğunu bebeklik
döneminde ve erken çocuklukta algılarlar. Emekleme döneminde
bile bu çocukların bir taraftan diğer tarafa ,bir oyuncaktan
diğerine atladıkları ve kucağa alınmaktan,kucağa alınsa bile
kucağında olduğu kişinin durmasından hoşlanmadıkları
gözlenmektedir. Sıklık: Kızlarda ve erkeklerde görülme sıklığı
farklılık gösterir.
Erkeklerin kızlardan 4-8 kat daha yüksek oranda Dikkat
Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu olma olasılığı
bulunmaktadır. Ayrıca erkeklerde aşırı hareketlilik,yıkıcı
davranışlarda bulunma,dürtüsellik (istekleri erteleyememe)
belirtileri gösteren tip fazlayken,kızlarda daha çok
dikkatsizlik belirtileri gösteren tipin fazla olduğu
bilinmektedir.
Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu’nun Nedenleri:
Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu’nun oluşumundan tek
bir etkenin sorumlu olmadığı,biyolojik,yapısal ve çevresel bir
çok etkenin bir araya gelmesiyle oluştuğu görülmektedir.
Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu’na Eşlik Eden
Sorunlar: Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu olan
çocukların büyük bir bölümü bu bozukluğun belirtilerinin yanı
sıra diğer bir çok alanda sorunlar yaşamaktadırlar. Bunlar
arasında en “Öğrenme Bozuklukları” gibi okul başarısını
düşüren etkenler “Karşıt Olma Karşı Gelme Bozukluğu” gibi
çocuğun topluma uyumunu zorlaştıran ve “Depresyon ve Kaygı
Bozuklukları” gibi önemli psikolojik sorunlarla
karşılaşılmaktadır.
Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu’nun Olumlu Yanları:
Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu’nun kişinin
yaşantısını zorlaştıran olumsuz tarafları olduğu gibi Dikkat
Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu olanların iyi bir
yönlendirme ile yararlanılabilecekleri veya ortaya
çıkarabilecekleri olumlu yanları da vardır.
Tarihte yer edinmiş olan Thomas Edison,Benjamin Franklin,Albert
Einstein,Ernest Hemingway ve Dustin Hoffman ‘ın Dikkat
Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu oldukları konusunda uzmanlar
arasında görüş birliği vardır. Dikkatsizlik,aşırı hareketlilik
ve acelecilik gibi Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu
belirtileriyle başa çıkıp Dikkat Eksikliği Hiperaktivite
Bozukluğu’nun olumlu yönlerini iyi kullanan ve kendi
yapılarına uygun meslekler seçen bu kişilerin başarılı bir
yaşamları olabilmektedir. ·
Enerjik olma · Yaratıcılık · Sıcak kanlılık,cana yakın olma ·
Hoşgörülü olma (bazen gerekenden fazla,zarar verici oranda) ·
Esneklik · İyi bir espri yeteneğine sahip olma · Risk alabilme
(bazen gerekenden fazla,zarar verici oranda) · İnsanlara
kolaylıkla güvenebilme (bazen gerekenden fazla,zarar verici
oranda) Yukarıda Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu’nun
olumlu yönleri sıralanmıştır.
Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu olan tüm çocuklarda
Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu belirtilerinin hepsi
bulunmadığı gibi bu olumlu özelliklerin de hepsinin değilse
bile bazılarının bulunabileceği unutulmamalıdır.
Diğer yandan önemli bir konu tedavi sonucunda bu olumlu
özelliklerin istenmeyen özelliklerle beraber ortadan kalkıp
kalmadığıdır. Çünkü bir çok anne-baba Dikkat Eksikliği
Hiperaktivite Bozukluğu olan çocuklarının olumsuz yanlarından
şikayet ederken,canlı,hoşgörülü,yaratıcı,girişken ve sempatik
özelliklerinden son derece memnundurlar.
Uyarı: Bu sitede yer alan hiç bir
bilgi,içerik,açıklama hekim tavsiyesi yerine geçmez.
