CEZAYİR
MENEKŞESİ
Orjinal Adı: Vinca majör
Bilgi: Zakkumgiller familyasında yer alan ve anayurdunun
neresi olduğu bilinmeyen Vinca cinsi bitkilerden 4 türü ülkemizde
yetişmektedir. Bunlardan Cezayir menekşesi (V. majör) konumuzu en çok
ilgilendiren türdür. 30-40 cm. kadar boylanabilen, her zaman yeşil
kalan, bol bol kök salan, yatarak uzayan gövdeli ve dik saplı, çokyıllık
çalımsı bitkidir. Kalp biçimli ve ucu sivri koyu yeşil yapraklan
karşılıklı dizilmiş durumdadır. Birbirine yapışmış durumda 5 çanak
yaprağı ve yalnızca dipleri bitişerek boru biçimini almış hafifçe yere
doğru bakan açık mavi-morumsu ya da seyrek olarak beyaz renkli 5
taçyaprağı bulunan çiçekleri, mayıstan başlayıp yaz boyunca açar.
Tohumlarını taşıyan meyvesi kapsül biçimindedir. Bitki, yerde yatarak
uzayan dallarının köklenmesiyle ya da döktüğü tohumlarıyla çoğalır.
Ancak çok ağır gelişen bir bitki olduğundan, şaşırtmaca yapılarak, yani
yeri değiştirilerek gelişmesi hızlandırılır. Kirli havaya dayandığı ve
bulunduğu yere iyice yayılarak toprağı iyi örttüğü için bahçelerde
sevilerek yetiştirilir.
Topraküstü kesimleri kanser tedavisinde kullanılan ilaçların
bileşiminde yer alan alkaloitleri içeren Cezayir menekşesinde, vinkarnin,
izovinkamin, vinkamirin vb. alkoloitler ile tanen, organik asitler,
karbonhidrat ve glikozitler bulunur. Bitkinin yaşken acı olan topraküstü
kesimleri, kuruyunca hafif ekşi tat kazanır.
Tibbi Etkileri ve Kullanımı Cezayir menekşesinin tıbbi etkileri ve
bunlardan yararlanma yöntemleri şöyle özetlenebilir:
• Doku ve damar büzücüdür. Peklik verici olarak diyare ve
dizanterinin tedavisinde kullanılır.
• Kanamaları ve sıvı kaybını önler: Diyare ve kolitte sıvı ve kan
kayıplarını durdurur.
• Kadınların aybaşı döneminde aşırı kan gelişini engeller.
• Burun ve dişeti kanamalarına, ağız ülserleri ve boğaz ağrılarına
karşı yararlı etkileri vardır.
• Bedeni güçlendirici bir toniktir.
• İdrar söktürücüdür.
• İştah açıcıdır.
• Şeker hastalığının tedavisine yardımcı olur.
• Beyin damarı hastalıklarında olumlu etkileri vardır. Zekâ açıcı ve
beyin etkinliğini artırıcı olarak alınır. Tansiyonu düşürür.
Bütün bu etkileri sağlamak üzere, Cezayir menekşesinin topraküstü
kesimleri ilkbaharda bitki çiçeklenmeden önce kesilip toplanarak gölge
yerde kurutulur. 1-2 tatlı kaşığı kurumuş bitki karışımının üzerine l
bardak kaynar su dökülüp 10-15 dakika süreyle demlendirilerek bir
infüzyon hazırlanır. Bu infüzyondan günde üç kez birer bardak içilir.
• Ayrıca Cezayir menekşesi etkili bir yara iyileştiricidir.
Bunun için aynı infüzyon yaralara dıştan uygulanır.
