ÇEMENOTU
Orjinal
Adı :Trigonella foenum-graecum
Diğer Adları :Boyotu, Buyotu
Bilgi :Baklagiller familyasındandır. Anayurdu Güney Avrupa ve
Akdeniz havzası olan çokyıllık otsu bitkidir. 60-100 cm. boylanabilen
çemenotu ülkemizde yabani olarak yetiştiği gibi Orta ve Güneydoğu
Anadolu bölgesinde kültürü de yapılmaktadır. Gövdesi açık yeşil renkli,
yuvarlak kesitli, ince tüylü ve dallara ayrılan yapıdadır. Bitki dikine
ve kimi zaman da yere yatarak gelişir. Kenarları ince dişli ve oval
biçimli üç yaprakçıktan oluşan yaprakları da açık yeşil renklidir.
Sarımsı beyaz çiçekleri yaz ortasında açar. Bu çiçekler olgunlaşınca her
biri 10-20 adet sarı-kahverengi minik tohum taşıyan tohum zarfına
dönüşür. Bol güneşli yerleri; suyu iyi akıntılı, bitek ve alkalik
toprakları seven çemenotu, tohumlarıyla çoğaltılır.
Çok keskin kokulu olan çemenotu tohumları, % 30'a varan oranda
yapışkan bitki sıvısı ile uçucu ve sabit yağlar; trigonellin, kolin ve
kumarin adlı maddeleri içerir. Bazı ülkelerde baharat olarak kullanılan
bu tohumların bizdeki başlıca kullanım alanı pastırma imalatıdır. Burada
tohumlar ezilip pastırmanın üzerine sıvanan keskin kokulu "çemen" adlı
macunun içine ana madde olarak katılır. Bazı yerlerde çemenotunun
yaprakları salatalara eklenip çiğ olarak yendiği gibi, haşlanarak sebze
olarak da tüketilir.
Tıbbi Etkileri ve Kullanımı Çemenotunun tıbbi etkileri ve bunlardan
yararlanma yöntemleri şöyle özetlenebilir:
• Öksürüğü hafifletir, göğsü yumuşatır ve balgamı söktürür.
• Bronşiti ve boğaz ağrılarını hafifletir, rahatlama sağlar.
• Acı oluşu nedeniyle sindirim sistemini uyarır, sindirim işlemini
kolaylaştırır.
• Mide ve bağırsak gazlarım söktürür. Diyarenin iyileştirilmesinde
yararlı olur.
• Bedeni güçlendirici bir toniktir. Özellikle nekahat halindeki
hastalara iyi gelir.
• Afrodizyak (cinsel gücü artırıcı) etkisi vardır.
• Emzikli (süt veren) annelerde süt gelişini artırır.
• Kadınların aybaşı dönemini rahat atlatmalarına yardımcı olur.
Bütün bu önemli tıbbi etkileri sağlamak üzere çemenotunun tohumları
sonbaharda olgunlaştıkları zaman toplanır. 1,5 tatlı kasığı tohum l
bardak sıcak suya konulup 10 dakika süreyle ağır ağır kaynatılır.
Böylece elde edilen dekoksiyondan günde üç kez birer bardak içilir.
• Çemenotu ayrıca çıban ve yaraların iyileştirilmesinde de etkili
olur.
Bunun için tohumlan ezilip toz haline getirilir. Biraz suyla
karıştırılıp yara lapası hazırlanır. Bu lapa yara ve çıbanlara dıştan
uygulanır.
