Buz neden
kaygandır?
Evde cilalı parke üzerinde çorapla yürürken
düşme olasılığınız, halıya oranla çok daha fazladır. çünkü halı ile
ayağımız arasında, cilalı parkeye nazaran daha çok sürtünme ve daha
fazla temas vardır. Buzlu bir yüzeyin üzerinde ayağımızın kaymasını
benzer bir sebebe dayandırabiliriz, ancak buz pateni yapanlar pütürlü
buz yüzeyinde, düz bir buz yüzeyinden çok daha fazla bir hızla kayarlar.
Buz, sanıldığı gibi, düzgün bir yüzey olduğu
için kaygan değildir. Olay, buz pateninin çok küçük yüzeyinin buza
basınç yapması dolayısıyla o noktadaki buzun erimesi ve oluşan bu ince
su tabakası üzerinde patenin hareket etmesidir.
İnsan ayağının boyunun ortalama 25 santimetre,
eninin ise 10 santimetre olduğunu kabul edelim. Ortalama insan
ağırlığı olan 75 kg., iki ayakla 500 santimetrekare yere bastığında, her
santimetrekareye 0,15 kg. ağırlık biner. Topuklu ayakkabı giyen
kadınlarda yere basılan alan o kadar küçülür ve basınç o kadar artar ki,
kadınların topuklu ayakkabı izi sıcak asfaltta kalır, hatta bu basınç
nerede ise filinki ile aynıdır.
Ucu neredeyse bıçak gibi olan patenlerin buza
değen alanı o kadar küçüktür ki, erime ısısını 1 derece azaltmak için
130 kg/cm2 gereken buz yüzeyini derhal eritir.
Buz pütürlü olunca, paten sadece buzun
pütürünün çıkıntılarına basar, böylece temas yüzeyi iyice küçülür ve
basınç artar ve buz daha kolay eriyerek, paten buz ile arasında oluşan
ince su tabakası üzerinde rahatça kayar.
Bu arada buzun bir başka şaşırtıcı özelliğine
de değinmeden geçemeyeceğiz. Dişimiz ağrıdığında elimizin üzerine
konulan buz bu diş ağrısının azalmasına yardımcı olur.
Vücudumuzun herhangi bir yerinde bir ağrı
oluştuğunda, uyarıcı sinirler buradan orta beyine ağrı sinyalleri
gönderirler.Bu sayede beyin tarafından uyarılarak vücudun doğal ağrı
kesicileri olan 'endorfın' ve 'enkefolin' salgılanır.
Bu salgıların kaynağa gidebilmesi için sinir
sisteminin diğer bölümlerine, ağrı algılarının geçtiği diğer kapıları
'kapat' sinyali gönderilir. El üzerinden gelen ağrı sinyallerinden
dolayı salgılanan doğal ağrı kesiciler sonucu yüz sinirlerinden gelen
ağrı kapıları beyinde kapanmaktadır.
Diş ağrılarında vücudun başka bir yerinde değil
de el üstüne buz konulmasının nedeni bu olup, bu noktaya akapuntur
uygulanmasıyla da benzer sonuca ulaşılmaktadır. Baş parmakla işaret
parmağı arasındaki bu noktaya HO-KU noktası denilmektedir.
