Bir saat
niçin 60 dakikadır?
Bir gün, dünyanın kendi ekseni etrafında bir
dönüşü tamamladığında geçen süredir. Bunu herkes bilir. Aslında tam da
öyle değildir. çünkü dünya kendi ekseni etrafında dönüşü sırasında
yörüngesi üzerinde güneşin etrafında da döndüğünden, güneşten
bakıldığında bir tam devri için geçen süre farklı gözlemlenir.Neyse
şimdi biz bunu karıştırmayalım ve bugün bütün dünyanın kabul ettiği
zaman sistemine bakalım;
. Bir yıl 12 aydır.
. Bir yıl 52 haftadır
. Bir ay 28-31 gündür.
. Bir ay 4-5 haftadır.
. Bir hafta 7 gündür.
. Bir gün 24 saattir.
. Bir saat 60 dakikadır.
. Bir dakika 60 saniyedir.
. Bir saniye 100 mili saniyedir.
Görüldüğü gibi, bir gün kaç saniyedir diye
sorulduğunda bile kafadan hesaplanamayacak kadar karışık bir bölünme.
Önce gün 24'e, sonra 60'a, sonra bir daha 60'a bölünüyor. Saniyeden
sonraki bölünmeler ise ondalık sistemle gidiyor. İşte çocukların zaman
hesaplarında zorlanmalarının sebebi.
Bir günde niçin 24 saat olduğunu kimse
bilmiyor. Bu rakamın güneş saatini ilk kullanan Mısırlılardan
kaynaklandığı sanılıyor. Yere dikilen yüksek bir taşın gölgesi sabah
batıya, akşam doğuya düşüyordu ve Mısırlılar bu arayı altıya
bölmüşlerdi. Dolayısı ile bir gün 24 bölüm oluyordu.
12 sayısı 2, 3, 4 ve 6 ile bölünebildiğinden, o
zamanlar en çok kullanılan sayı birimi idi ki, bugün bile düzine adı
altında sayı birimi olarak kullanılmaktadır.
. Mısırlılar ayrıca 30 günlük ay ve 360 günlük
yıl takvimini
uyguluyorlardı.
Bugün bir dairenin 360 dereceye bölünmesinin
sebebinin de bu olduğu sanılıyor.
Yaklaşık 3 bin yıl önce, bugün Irak olarak
bilinen yerde yaşayan, Babilliler ise 60 sayısını matematik
sistemlerinde temel olarak almışlardı. 2, 3, 4, 6, 12, 15, 20 ve 30 ile
bölünebilen ve 360'ı da bölen bu sayı dakika ve saniyenin birimi olarak
alındı. O zamanlar için onluk sistem, yani on sadece 2 ve 5'e
bölünebilen zavallı bir sayı idi.
Saniyenin bölümleri ise o devirlerde
ölçülemiyordu, ölçülebilmeye başlandığında ise dünya ondalık sisteme
geçmişti ve bu esas alındı.
