BİBERİYE
Orjinal
Adı: Rosmarinus officinalis
Diğer Adları: Beyaz püren, Biberya, Hasalban, Kuşdiliotu
Bilgi: Ballıbabagiller familyasındandır. Anayurdu Akdeniz
havzası olup ülkemizde Batı ve Güney Anadolu kıyı şeridinde yetişen,
çokyıllık çalı görünüşlü bir bitkidir. 2 m'ye kadar boylanabildiği ve
kışın yapraklarını dökmediği için bahçelerde süs ve çit bitkisi olarak
yetiştirilmektedir. Bitkinin gövdesi karemsi kesitli ve yeşilken, ikinci
yılında odunsulaşır. Yaklaşık 2 cm. boyundaki iğne gibi ince uzun
yapraklarının üstü parlak koyu yeşil ve altı gri renklidir. Bu yapraklar
içe doğru kıvrılırlar. Yaz boyunca açan küçük çiçekleri mavi ya da
eflatuni renklidir. Tohumları küçük, yağlı ve sarı-kahverengidir.
Biberiye bitkisi, tohumlarıyla ya da ağır büyüdüğü için gövde kalemleri
veya daldırma yöntemleriyle çoğaltılır. Biberiyenin içerdiği uçucu
yağlar arasında başta borneol olmak üzere linalol, kamfen, sineol ile
kafuru ve bitkide ayrıca tanen, reçine ile diğer etkili maddeler vardır.
Bu nedenle yaprakları ve ince sürgünleri çok hoş kokan biberiye, taze
olarak salatalara, kurutulup baharat olarak da et yemekleri ve diğer
yiyeceklere katılır.
Tıbbi Etkileri ve Kullanımı Biberiye bitkisi sağlığa çok yararlı
olduğu gibi, mükemmel bir güzelleştiricidir. Önce bitkinin tıbbi
etkilerinden söz edelim:
• Kan dolaşımını hızlandırır.
• Sinirleri uyarır ve güçlendirir.
• Mide ve bağırsakları uyarır. Böylece sindirime (özellikle yağlı
yiyecek yendiğinde) yardımcı olur.
• Hazımsızlıktan oluşan gazları söktürür.
• Safra salgısını artırır.
• İdrar söktürücüdür.
• Kadınlarda aybaşını düzene sokar. Gecikmeleri önler, iyi bir adet
söktürücüdür.
• Etkili bir toniktir.
Bu etkileri sağlamak için, biberiyenin yaprak ve taze sürgünleri yaz
boyunca toplanır. Bitkinin tıbbi etkisi, çiçek açtığı zamanlarda en
fazla olur. Yaprak ve ince sürgünler, aşırı sıcak olmayan, çok havadar
ve gölge bir yerde ağır ağır kurutulur. Bir bardak kaynar suya l tatlı
kaşığı yaprak ve taze sürgün konulup 10-15 dakika demlendirilerek
yapılan infüzyon istendiği kadar içilebilir.
Bitkinin öteki tıbbi etkilerini şöylece sayabiliriz:
• Kas ağrılarını, siyatik ve nevraljiyi hafifletir.
• Romatizma ağrılarını azaltır.
• Burkulma ve eziklerde iyileştiricidir.
• Saç diplerindeki bezleri uyarır. Erken saç dökülmelerini önler.
Bu etkileri sağlamak üzere, biberiyenin yaprak ve genç sürgünleri
suya atılıp iyice kaynatılarak bir dekoksiyon hazırlanır. Bu dekoksiyon,
ağrılı yerler ya da saç dipleri elle iyice ovularak deriye yedirilir.
Biberiyenin cildi güzelleştirici niteliklerini de şöylece
sıralayabiliriz:
• Biberiye infüzyonu ile yıkanan saçlar gürleşip güzelleşir.
• Bir bez torbaya konulan biberiye yaprak ve taze sürgünleri banyo
musluğunun altına asılarak üzerine sıcak su akıtılıp böylece doldurulan
küvette banyo yapıldığında cildi derinden temizler, teni kayganlaştırır
ve güzelleştirir. Şampuanla yıkanmaktan yıpranan saçları canlandırır.
Bitkinin yaprak ve genç sürgünleri ezilerek yapılan lapa, kırışıklıkları
gidererek cildi güzelleştirir.
