BADEM
Orjinal
Adı :Prunus dulcis
Diğer Adları :Bayam, Payam
Bilgi :Gülgiller familyasındandır. Anayurdu İran ile
Afganistan yaylaları olan badem ağacı, Eski Yunanlılar ve Romalılar
tarafından Akdeniz bölgesine getirilmiş ve yöreye çok iyi uyum
sağlamıştır. Anadolu'da uzun yıllardan beri yetiştirilen, 10 m 'ye kadar
boylanabilen, şeftaliye benzeyen ama ondan daha büyük boylu ve daha uzun
ömürlü bir ağaçtır, özellikle çiçeklenme zamanı dona karşı aşırı duyarlı
olan badem ağacı bol güneşli, kışları ılık geçen, suyu iyi akıntılı
yerleri sever ama toprak ayırımı yapmaz. Yaygın ya da dik dikensiz
dalları, ince uzun ve kenarları ince dişli oval yaprakları vardır,
ilkbahar başında açan çiçekleri beyaz, ender olarak pembe renkli olur.
Ağaç çiçekliyken önce beyaz sonra açık pembe renkli görünür ve sonra
yapraklanarak yeşile döner, ilkbaharın sonuna doğru ağaçta üzeri tüylü,
yeşil renkli, çağla denilen meyveler görünür. Daha sonra ağustos-eylül
aylarında taş çekirdek biçimini alan bu meyvelerin sert kabuğu içinde,
bir ucu sivri, öteki ucu yassı ve geniş olan bir tohum meydana gelir. Bu
tohuma badem ya da badem içi adı verilir. Badem ağacı, sert kabuğu
içindeki tohumun ekilmesiyle çoğaltılır. Ancak tohumdan yabani olarak
süren fidanlar aşılanır.
Bademler öncelikle Tatlı badem (P. dulcis) ve Acı badem (P. amara)
olmak üzere iki ana türe ayrılır. Bunlardan çeşitli melezleri
türetilmiştir. Tatlı badem, yağ bakımından zengin lezzetli bir besindir.
Ayrıca albüminli maddeler, şekerler, emülsin ve E vitamini içerir. Acı
badem bu sayılanlara ek olarak hidrosiyanik asit içerdiğinden hafif
zehirlidir. Tatlı badem içi şekercilikte, çikolata endüstrisinde ve
badem şurubu yapımında kullanılır, ilkbaharda bademin çağlası taze, daha
sonra badem içi de kuru meyve olarak sevilerek tüketilir. Badem içinden
çıkarılan bademyağı, parfüm ve kozmetik endüstrisinde sıkça kullanılır.
Tibbi Etkileri ve Kullanımı Tatlı badem yağının tıbbi etkileri ve
bunlardan yararlanma yöntemleri şöylece özetlenebilir:
• Müshildir: Özellikle çocuklarda daha etkili olur. Sulandırılıp
gerekirse hafif tatlandırılarak içilir.
• Yara iyileştiricidir. Dıştan, yaralara uygulanır.
•
Güneş yanıklarında rahatlatıcı olur. Dıştan, bu gibi yanıklara
uygulanır.
• Emzikli annelerde süt gelişini artırır. Sulandırılıp gerekirse
tatlandırılarak içilir.
• Öksürük ve boğaz ağrılarına karşı etkilidir. Sulandırılıp gerekirse
tatlandırılarak içilir.
• Bağırsakların çalışmasını düzenler. Gene sulandırılıp gerekirse
tatlandırılarak içilir.
• Ayrıca bademin içi, cinsel güçsüzlüğe karşı etkili olur. Bunun için
yemeklerden sonra bir miktar badem içi yenmesi salık verilir.
UYARI
• Acı bademin de bazı tıbbi etkileri bulunmakla birlikte, aşırı
kullanımı zehirlenmelere yol açar.
