KİTABIN ADI : AŞİNA YÜZLER
KİTABIN YAZARI : SAMET AĞAOĞLU
YAYINEVİ : AĞAOĞLU YAYINEVİ
BASIM YILI : EKİM 1965
KİTABIN KONUSU
Yazar kitabında 1920 ile 1950 yılları arasındaki siyasetçileri
eleştirmekle beraber kitapta kendi görüşlerini doğrularını ve
yanlışlarını açık bir dille anlatmıştır. Yazar Cumhuriyet yılları
Türkiye’sinde insanların hayat anlayışlarını siyasetle birleştirip,
anlattığı kişilerin isimlerini vermeden kitabına kahraman olarak
geçirmiştir.
KİTABIN ÖZETİ
Yazar romanında Cumhuriyetin kuruluşundan itibaren 1920’li yıllardan
1950’li yıllara kadarki insanların “ kim bu bir iki üç adam? İsimleri
önemli değil, sadece kudret sahipleri o kadar!” cümlesinde belirtiği
gibi bu dönemin insanlarını bir şair bir hikayeci ve bir çok siyaset
adamı çatısı altında koca bir imparatorluğun yıkılışından sonra
temelleri atılan Cumhuriyet Türkiyesindeki insanların hayat
anlayışlarını tasvir etmeye çalışmış. Aklımıza belki koca bir topluluğun
bir şair bir hikayeci ve birçok siyaset adamından mı teşekkül olduğu
sorusu gelebilir. Burada yazar bu açık kapıyı da “Devrin bütün öteki
tanınmışları, büyüklüğü, küçüklüğü bilerek, bilmeyerek onların
taklitçileri” diyerek kapatmaya çalışmıştır.
Yazar romanına başlarken bir şair olarak Nurullah ATAÇ’I aklı ile kalbi
durmadan değişen, birinin güzel dediğine ötekini çirkin damgasını
yapıştırdığı kuvvetli hislerinin ve engin zekasının çarpışmasından
doğmuş çeşitli acıları bazen gerçekten insanların insafsız olduğu kadar
kuvvetli keskin ironisi ile örmesini bilen bir adam olarak tasvir
etmiştir.
Hikayeci olan Ahmet Hamdi TANPINAR’I da İran minyatürlerinin
ağaçlıklarına benzeyen Rıfkı Melül’e benzetmiştir. Tanpınar’ın
eserlerini sanat istidadının yarattığı acemi fakat güzel bir ses olarak
tanımlamış, incelendikce Türk Dilinin büyük eserlerine ilham kaynağı
olabilecek nitelikte görmüştür.
Yazar daha öncede belirttiğimiz gibi bir şair bir hikayeciyi Nurullah
ATAÇ ve Ahmet Hamdi TANPINAR’I temsil etmiştir. Birçok politikacıyı da
önce yüz ifadelerini, görünüşlerini ve bir o kadar da karekterlerinin
romana has bir üslup ile izah ederek politika adına giriştikleri bir çok
tecrübe ve deneyleri, bunun yanında yapılan bir çok hataları
ilişkilendirmeye çalışmıştır. Yazar, eserinde politika hakkındaki
görüşlerine de oldukça sık yer vermiştir. Bu dönem tarihine damgasını
vuran birçok siyasetçi ve hatta perde arkasındaki birçok kişinin
siyasete gerçekten hakim olan kişilerden ziyade kendilerinin
dizginlenemeyen başakalarını hayran bırakma, kendi isimlerinin tarihin
sayfasında daima kalıcı olamsı için çalışan insanlar olarak anlatmaya
çalışmıştır. Bunu da eserinde bilgi , sanat ve askerliğin daha derin ve
yürünmesi güç vadilere benzetmiş, bunlardan daha kolay ve kestirme olan
politikayı da şahısların bu emellerini gerçekleştirebilecekleri en
süratli vasıtaya benzetmiştir. Yazara göre, politikanın istediği sadece
çevikliktir. Burada çeviklikten kastedilen değişen durumlarda en uygun
söz ve davranışın söylenebilmesi için gereken çevikliktir. Hatta yazar,
politikayı hayatın kıskançlık, dalkavukluk, yüze gülme, arkadan
hançerleme, iftira, hıyanet, vefasızlık olguları kazanında kaynamaktan
ibaret olarak görmüştür. Yazarın yunan felsefesinide incelediğini bazı
noktalarda Sokrat ve Eflatundan da örnekler vererek istenilen ideali
ifade etmeye çalışmasından anlıyoruz.
Yazarın eserinde anlattığı siyasetçiler ve gelişen olayların “milli şef”
olarak adlandırdığımız Ismet İNÖNÜ ve Demokrat Parti arasında kendi
kişilik ve karakterlerini arayan siyaset adamlarının hataları ve
yanlışları ile politikaya bir bakış açısı kazandırmıştır.
Bu dönem ve siyasetçilerin özelliklerini de yeni kurulan Cumhuriyet
Türkiyesi’nin temellerinin yeni yeni oturması ve insanlarında bu
belirsizlikten sıyrılırken sergiledikleri davranışları; siyasetçi,
romancı ve şair üçlemesi ile açıklamaya çalışmıştır.
KİTABIN ANA FİKRİ
Hiçbir zaman kendi kötü emellerimiz için bir insanı veya birini
etkileyecek bir nesneyi- bir devletin ileri gelen politikacısı olsak
bile – kullanmamalıyız. Bu bizim o an yararımıza olabilir fakat, ileride
bizden götürebileceklerini de düşünmemiz gerekmektedir.
KİTAPTAKİ OLAYLARIN VE ŞAHISLARIN DEĞERLENDİRMESİ
Nurullah ATAÇ, Ahmet Hamdi TANPINAR ve ismi açıklanmayan siyasetçiler
romanımızın kahramanıdır. Bunların karakter analizini yaparken romansı
bir hava içinde, genelde tasvire dayanan, yüz şekillerini, görünüşünü ve
fiziki özelliklerini açıklamaya çalışmıştır.
KİTAP HAKKINDA ŞAHSİ GÖRÜŞLER
Yazarın Aşina Yüzler adlı eserinde karekterlerin ismini açıklamadan
olayları anlatmış olması ve Osmalıca türkçesinden alıntı bir sürü
kelimeleri kullanması kitabın akıcılık etkisini azaltır.
KİTABIN YAZARI HAKKINDA KISA BİLGİ
1909’da Karabağ’da doğdu. 1932’de Ankara Hukuk Mektebi’ni bitirdikten
sonra doktorasını Fransa’da tamamladı. 1946’da Ticaret Bakanlığı’ndaki
görevinden istifa ederek girdiği Demokrat Parti’de hızla yükselerek,
partinin önde gelen yöneticilerinden biri oldu. 1950’de Manisa
milletvekili olarak Meclis’e giren Ağaoğlu, bu görevini 27 Mayıs 1960
askerî darbesine kadar sürdürdü. Çeşitli bakanlıkların yanısıra,
başbakan yardımcılığı da yaptı. Yassıada mahkemeleri tarafından
yargılandı ve ömür boyu hapse mahkûm edildi. Ekim 1964’de özel afla
salıverilen Samet Ağaoğlu anılarını Aşina Yüzler (1965), Arkadaşım
Menderes (1968) ve Marmara’da Bir Ada (1972) adlı kitaplarda topladı.
Üniversite yıllarında yazmaya başladığı öyküleri Varlık ve Yücel
dergilerinde yayımlandı. Yine bu yıllarda Ahmet Muhip Dranas ve Behçet
Kemal Çağlar’la birlikte Hep Gençlik adlı bir dergi çıkardı. Daha sonra
öykülerini Strasburg Hatıraları (1945), Zürriyet (1950), Öğretmen Gafur
(1953), Büyük Aile (1957), Hücredeki Adam (1964) ve Katırın Ölümü (1965)
adlı kitaplarda topladı. Demokrat Parti’nin Doğuş ve Yükseliş Sebepleri
/ Bir Soru adlı kitabı hem bir anı, hem de Demokrat Parti üzerine bir
tahlil denemesidir. Samet Ağaoğlu 1982’de İstanbul’da öldü. Ölümünden
sonra bulunan 14 defter ve yüzlerce sayfadan oluşan günlüğü Cemil Koçak
tarafından yayına hazırlandı ve 1992’de İletişim Yayınları tarafından
Siyasi Günlük / Demokrat Parti’nin Kuruluşu adıyla yayımlandı.
Yazdığı Eserler : Babamın Arkadaşları, Siyasi Günlük/Demokrat Parti`nin
Kuruluşu
reklamlar
