ANDIZOTU
Orjinal
Adı Inula helenium
Diğer Adları Andız, Anduzotu
Bilgi: Bileşikgiller familyasındandır. Anayurdu bilinmemektedir. Ama,
Anadolu'da benzeri dört türle beraberce yetişen andızotu 1-2,5 m. kadar
boylanabilen çokyıllık dayanıklı otsu bitkidir. Dışı koyu kahverengi
kalın yumrulardan oluşan rizom kökünün içi, açık renkli, muz kokulu ve
krem gibi yumuşaktır. Bitkinin yuvarlak kesitli, yeşil renkli ve tüylü
kalın gövdesinin içi de beyaz renkli, süngersi yumuşak bir özle doludur.
40-45 cm. kadar uzunluktaki kenarları kaba dişli ve sivri uçlu
yapraklarının üzeri yeşil, altı ince tüylü ve gri renklidir. Yaz
mevsiminde açan sarı çiçekleri papatyaya benzer. Bu çiçeklerden oluşan
tohumu silindir biçimindedir. Bir uçunda tüy öbeği bulunur.
Güneşli yerleri, nemli ve bitek toprakları seven andızotu, döktüğü
tohumlarıyla çoğalır.
Andızotu % 40'a varan oranda inulin ile ayrıca belenin adı verilen
uçucu yağı, yapışkan bitki sıvısını, triterpen ve acı maddeleri içerir.
Bazı yerlerde bitkinin hoş kokulu kurumuş rizom kökleri çiğ olarak ya da
kök sebzesi gibi pişirilip yenilir. Ancak, acı tadına hazırlıklı
olunmalıdır.
Tıbbi Etkileri ve Kullanımı Sağlığa yararları Avrupa'da uzun
yıllardan beri bilinen andızotunun tıbbi etkileri ve bunlardan
yararlanma yöntemleri şöylece sıralanabilir:
• Tadı acı olan bitki midevidir: İştahı açar, sindirimi
kolaylaştırır. Safrayı söktürür.
• İdrarı artırıcı etkisi vardır.
• Terleticidir. Nezleyi keser, göğsü yumuşatır. Öksürüğü hafifletir.
Özellikle çocuklarda rahatsız edici bronşit öksürüğüne çok iyi gelir.
• Bedeni güçlendirici toniktir. Geçmişte veremin tedavisinde de
kullanılmıştır.
• Bronşite eşlik eden astım ve anfizem durumlarında rahatlatıcı etki
yapar.
Bütün bu sağlığa yararlı etkilerinden yararlanmak için, andızotunun
rizomu, sonbaharın başı ile ortası arasında toprak kazılıp çıkarılır.
İyice temizlenip parçalanır. Bu parçalar güneşte ya da 50-70 C derece
yapay ısıtmayla kurutulur, 1 tatlı kaşığı kökparçası alınıp önce 8-10
saat süreyle 1 bardak soğuk suda bırakılır. Daha sonra ısıtılıp bir tür
infüzyon elde edilir. Bu infüzyondan günde üç kez ve birer bardak sıcak
olarak içilir.
• Ayrıca doku ve damar büzücü etkileri nedeniyle andızotu yara
iyileştiricidir.
• Antiseptik (mikrop kırıcı) etkisi de vardır.
Bu etkileri sağlamak için, yukarda tarifi verilen infüzyon, şikayetli
yerlere dıştan uygulanır.
UYARI
• Andızotu aşırı kullanılırsa mide bulantısına neden olabilir.
