Akne neden olur?
Normalde yağ bezlerin salgıladığı yağ deri yüzeyine çıkar.
Ergenlik döneminde yağ salgısı artar. Yoğunlaşmış yağ kütlesi
yağ bezi kanalını tıkayarak "komedon" denilen siyah ve beyaz
noktaları oluşturur. Deride bulunan bazı bakterilerin de
etkisiyle iltihap ortaya çıkar.
Akne nerelerde olur?
Genelde yüz özellikle alın ve yanak da sık olur. Sırt, göğüs
ve kollarda da çıkabilir. Erkeklerde gövdede yerleşim
kadınlara göre daha sıktır.
Kimler akneye yatkındır?
Genetik, ırksal, hormonal, psikolojik faktörler kişinin akneli
olmasında etkilidir. Bazı ilaçlar ve kozmetikler de akne
yapabilir. Bazı meslekler akneyi etkiler. Sıcak ve rutubetli
çevre akne için iyi değildir.
Akne hangi yaşlarda olur?
Akne, ergenlikte daha fazla olmak üzere tüm yaş gruplarında
görülebilen bir sorundur. Ergenlik çağındakilerin yüzde
80’inde farklı şiddetlerde akne vardır. 25–40 yaş arasında
kadınların yüzde 5’i erkeklerin ise yüzde 1’i hala tedavi
gerektiren aknelere sahiptir.
Aknenin hayat boyu seyri nasıldır?
Genellikle akne ergenlikte başlar ve 20 yaşlarına kadar biter.
Bazı hastalarda ise devam eder. 25 yaşlarından sonra aknenin
devamının nedenini henüz tam bilmiyoruz. Bu tip genellikle
şiddetlidir ve yüz dışında sırt bölgesi gibi vücut tutulumu da
yapabilir. Kadınlarda adet kanamalarıyla ilişkili olabilir.
Bazı hastalarda da özellikle kadınlarda yetişkinliğe kadar
akne görülmeyebilir.
Yüzü sık sık yıkamak akneyi iyileştirir mi?
Cildi genel olarak temiz tutmak gerekir ama sivilceyi tedavi
etmede yeterli değildir. Cildimizi fazla temizlemek ve tahriş
etmek başka sorunlar oluşturabilir ve akneyi de
kötüleştirebilir.
Cinsel ilişki aknelerin geçmesinde etkili midir?
Düzenli seks hayatının akneye bir etkisi yoktur. Yani akne
evlenince geçmez.
Diyetin faydası olur mu?
Çikolata, yağlı yiyecekler, kuruyemişler sık suçlanır. Ancak
bilimsel olarak akneye neden olduğu ya da akneyi arttırdığı
saptanmış bir yiyecek yoktur. Bununla birlikte sağlıklı
beslenme herkes için olduğu gibi akneli hastalar için de
gereklidir. Ama bazı yiyeceklerin aknenizi arttırdığını
düşünüyorsanız bunlardan uzak durabilirsiniz.
Sivilceleri sıkmak zararlı mıdır?
Akneler ellenmemeli ve sıkılmamalıdır. İltihap yayılabilir. İz
bırakma riski artar.
Adet kanamaları akneyi etkiler mi?
Bu dönemlerde akne kötüleşebilir. Adetten 2–7 gün önce
kadınların yüzde 70 i aknede bir artıştan bahsetmişlerdir.
Hamilelikte akne nasıl seyreder?
Bazı hastalarda artarken bazı hastalar da azalabilir.
Hamilelik ilaç kullanımını ve tedaviyi büyük ölçüde kısıtlar.
Stres akneye sebep olur mu?
Stres akne de genellikle suçlanır. Stres vücudumuzda hormonal
değişikleri de içeren birçok etki yapar ve akne gelişiminde
etkili olabilir. Psikolojik baskı altındaki akne hastaları
genelde sivilceleriyle daha çok oynar, sıkar ve patlatırlar.
Bu da sivilcelerin artmasına neden olur. Diğer açıdan aknenin
kendisi başlıca stres kaynağıdır. Etkili bir tedavi alan
hastaların çoğu stresten fazla etkilenmez.
Akne psikolojik bakımdan hastayı nasıl etkiler?
Akne fiziksel bir rahatsızlık olarak algılansa da, duyguları
büyük ölçüde etkileyebilir. Bu nedenle akne göz ardı
edilmemeli, psikolojik sıkıntılar da ciddiye alınmalıdır. Akne
toplumda kişinin sıkılganlık hissetmesine, kadın/erkek
ilişkilerinde rahatsızlıklara sebep olabilir. Bazen iş
yaşamını da etkiler. Arkadaşlık ilişkileri, okul başarısı
etkilenebilir. Kendine güven azalabilir.
Akne neden tedavi edilmelidir?
Akne cildimizde ve psikolojimizde izler bırakabilir. En önemli
tedavi nedeni bu izleri önlemektir. Aknenin cildimizdeki
izlerinin tedavisi akne tedavisinden daha zordur ve yüzde yüz
sonuç alındığı söylenemez. Tedavi sonucunda kişinin akneli
geçireceği dönem kısalmış olur. Çünkü genelde ergenlik
yüzündendir ve geçer denilen bu durumun ne kadar zamanda
geçeceğini tahmin etmek zordur. Bazen yıllarca devam eder.
Akne neden iz bırakır?
Aknenin derinliği ne kadar fazla ve akne ne kadar büyükse iz
bırakma eğilimi o kadar yüksektir. İzler çok çeşitli
büyüklükte olabilir. Genelde çöküklükler şeklindedir ama
kabarıklıklar da olabilir. Bu hastalar gerçekten acilen tedavi
edilmelidir çünkü akne devam ettikçe izler artacaktır. Derinin
yüzeyini bozmayan izler ise genelde kızarıklık, kahverengilik
şeklinde renk değişiklikleridir, aylarca sürebilir.
Sivilcede deriye sürülen ilaçlar ne zaman ve nasıl
kullanılır?
Hafif ve orta şiddetteki akne tedavisinde çoğunlukla bu tür
ilaçları kullanırız. Antibiyotik tedavisiyle birlikte de
kullanılabilir. Kullanılan ilaçlar krem, jel, losyon, temizlik
ürünleri şeklinde olabilirler. Aknede sürülen krem veya
losyonlar sadece akne üzerine değil, tüm akneli bölgeye
sürülmelidir. Yoksa yeni akne çıkışı engellenemez. Krem
tedavilerinin bile günde kaç kez ve nasıl uygulanacağı
önemlidir. Bazılarını akşamları kullanmak gerekir Ya da birkaç
krem verildiyse bazı kremler aynı anda kullanılmaz. Çoğu
sivilce kremi ciltte hafif kızarıklık, kuruma yapabilir. O
yüzden çok fazla miktarda ve sıklıkta sürülmemelidir.
Başlangıçta tahrişi önlemek için her gün sürülmeyebilir. Bu
durum hastaya iyi anlatılmazsa hasta yan etkiler nedeniyle
tedaviyi bırakabilir ya da tedaviden yeterli sonuç alınmaz.
Bazı kremler de koyu renkli eşyaları beyazlatabilir. Hastalar
bunu bilmezse birçok kıyafet ve çarşaf kullanılmaz hale
gelebilir.
Ağızdan ilaç tedavisi ne zaman verilir?
Antibiyotik tedavisi harici tedavilerin yeterli olmadığı
durumlarda uzun süreli kullanılabilir. Özellikle adet
bozukluğu ve tüylenme şikayeti olan bayan hastalar hormonal
açıdan da incelenmelidir. Doğum kontrol hapı gibi ilaçlar bu
durumlarda kullanılır. Retinoid tedavisi A vitaminine benzer
bir ilaçtır. Diğer tedavi yöntemlerine cevap vermeyen veya
hızla iz bırakan akneleri olan hastalarda uygulanabilir.
Retinoid tedavisi nasıl bir tedavidir?
Retinoid tedavisi yalnızca cilt hastalıkları uzmanı tarafından
uygulanabilen çok etkili bir tedavidir. Hastaya onay formu
doldurularak verilir. Kadın hastaların tedavi süresince ve
tedaviden sonraki 1 ay boyunca hamile kalmaması gerekir.
Düzenli kan tahlilleri ve aylık muayenelerle hasta takip
edilir.
Akne izleri nasıl tedavi edilir?
Akne izlerinde laser, dermabrazyon, kimyasal peeling, dolgu
maddeleri, cerrahi yöntemler kullanılabilir. Hastaya göre
kullanılacak yöntem değişir.
Lazer tedavisi kime yapılır?
Lazer tedavileri öncelikle izleri gidermeye yöneliktir. Akne
tedavisinde kullanımıyla ilgili çalışmalar da vardır. Akne
tedavi edildiğinde bazı hastalarda akne yerlerinde kalan
kızarıklıklar ve deri yüzeyini bozan izler hastalar için büyük
kozmetik problem oluşturmaya devam eder.
Lazerler nasıl etki eder?
Lazer sistemlerinin bazıları deride soyma yaparak etkili
olurlar. 5–10 gün içinde deri yara olup iyileşir. Bir süre
hafif bir kızarıklık olabilir. Bu lazerler iz, lekelenme,
enfeksiyon gibi riskler nedeniyle sınırlı hastalarda deneyimli
doktorlar tarafından uygulandığında başarılı olabilir. Deriyi
soyan lazerlerin uygulama zorluğu nedeniyle kullanımları çok
sınırlıdır. Yeni lazer sistemleri bu açıdan çok avantajlıdır.
Aslında uzun yıllardır kılcal damar tedavisinde kullanılan
Pulse-dye lazer artık hafif ve orta şiddette sivilce ile
birlikte olan kızarıklığın tedavisinde kullanılıyor. Ben de bu
lazerle hastanın günlük yaşamını etkilemeden çok başarılı
sonuçlar aldım. Bu lazerin ayrıca kollajen üretimini arttırıcı
etkisi bulunuyor. Çöküklükler kabarıklıklar şeklinde oluşan
izlerde de faydalı olabiliyor. Bu lazer FDA onaylı yurtdışında
da çok kullanılan bir lazer çeşidi.
Pulse dye lazer tedavisi kolay mıdır?
Pulse-dye lazer tedavisi hastayı kısa sürede etkili ve güvenli
bir şekilde görünüm açısından da memnun eden bir tedavidir.
Tedavi süreci hastanın normal yaşamını sürdürmesini
kısıtlamaz. Deri yüzeyini etkilemez. Birkaç gün sürebilen
kızarıklık, morluklar olabilir. Kapatıcıyla kapatılabilirler.
İşe, okula devam edebilirler.
Kaç tedavi seansı gerekir?
Sonuçlar 3–4 haftada alınmaya başlar. Genel olarak bir kaç
seans tavsiye edilir. Her tedavi seansı 15–20 dakika kadar
kısa sürer.
Tedavi ağrılı mıdır?
Hayır. Tedavi sırasında hafif bir rahatsızlık duyulabilir. Bu
genelde bir lastiğin deri yüzeyine çarpması şeklinde bir
histir.
Akne Tedavisinde yapılan yanlışlar nelerdir?
En önemli eksiklik hasta doktor iletişimidir. Hastanın akne
hakkında fazla bilgiye sahip olmaması, hastalara yoğunluk
içinde akne ve tedavi hakkında fazla bilgi verilememesi bir
müddet sonra tedavinin yan etkiler nedeniyle ya da işe
yaramıyor diye bırakılmasına neden olabilir. Bazı hastalar da
ilaçları düzensiz kullanmakta bu yüzden de başarılı sonuç
alamamaktadır.
Akne tedavisi ne kadar zamanda biter?
Hastaların bazıları kısa sürede sonuç bekler, Her hasta için
uygun bir tedavi yöntemi mutlaka vardır. Ancak kişiden kişiye
değişmekle birlikte tedavi nispeten uzun sürer. Akne tedavisi
basamaklar halinde uygulanır. Mevcut tedaviye cevap
alınamıyorsa bir üst basamağa geçilir. Bunun içinde genelde
4–8 hafta kadar beklemek gerekir.
Tedavi sonrası akne tekrarlarsa ne yapmalı?
Öncelikle akne geçse bile doktorla konuşmadan ilaçların
bırakılmaması gerekir. Bu gibi durumlarda hastalığın
tekrarlama riski daha fazladır. Bazı hastalarda akneler
inatçıdır ve gerekirse tedaviler doktor kontrolünde
tekrarlanabilir ve sonuç alınır.
Güneşlenmek akneye iyi gelir mi?
Güneş banyosu genelde akne için yararlıdır. Ancak hastaların
yüzde 20'sinde kötüleşme gözlenir, bunun nedeni rutubetli
bölgelerde bulunma ve fazla terleme dolayısıyla cildin
gözeneklerinin daha çok kapanmasıdır. Bronzlaşmak akneyi
baskılar, fakat bu durum da geçicidir. Güneş deri kanseri
riskinin artmasına neden olduğundan ve aknede etkili birçok
tedavi varken güneşte ve solaryumda yanmak önerilmez. Ayrıca
akne tedavisinde kullanılan birçok ilaç güneşe karşı
duyarlılık yapar ve yan etkiler gelişebilir.
Traş olurken nelere dikkat etmelidir?
Sakalların büyüdüğü yönde, sakalların yumuşamasını sağlamak
için duş alırken ya da duştan hemen sonra ve cilde hasar
vermeden traş olmak gerekir. Tedavi esnasında cilt hassaslaşır
ve kullanılacak ürünlerin doktora danışılmasında fayda vardır.
Makyaj yaparken ve kozmetik kullanımında nelere dikkat
etmelidir?
Makyajda yağsız ürünler kullanılmalıdır. Ağır makyaj,
gözenekleri tıkar ve aknenin daha kötü olmasına neden olur.
Mümkün olduğunca fazla makyaj yapılmamalıdır. Bazı akne
ilaçları deride tahriş ve kurumaya neden olurlar ve normalde
kullandığınız temizleyiciler, tonikler cildinizin daha da
kötüleşmesine neden olur. Bu çok sık yapılan bir hatadır ve
çoğu hasta ilaçların alerji yaptığını düşünerek tedaviyi
bırakır.
